in zo verre relevant voor genealogie Van Keulen - Polman

1900 - 1909

In de geschiedenis ligt de nadruk doorgaans op machtige mensen. In www.liemershistorie.nl vooral aandacht voor de geschiedenis van gewone mensen, hun zwoegen voor een menswaardig bestaan want de overgrote meerderheid van de bevolking heeft tot halverwege de 20e eeuw doorgaans op de rand van een bestaansminimum geleefd waarbij misoogsten, ziekten, oorlogen en (natuur)rampen kwellingen zijn die de mensen bij voortduring hard hebben getroffen. Indrukwekkend is hoe velen onder moeilijke omstandigheden toch het hoofd boven water hebben kunnen houden. 

1900     Paul Kruger, president van de republiek Zuid-Afrika, wordt feestelijk op het station in Zevenaar ontvangen.

 

 

 

 

 

Paul Kruger; leider in de opstand tegen Engeland; eerste president van de republiek Zuid-Afrika.

 

1900    In de gemeente Zevenaar wonen 4.414 inwoners waarvan 3.952 katholiek, 368 hervormd, 78 Israeliet, 10 gereformeerd, 4 lutheraan, 1 oud-katholiek en 1 remonstrant; blijkbaar geen onkerkelijken, maar dat zal een eeuw later geheel anders blijken te zijn.

 

"Zevenaar, Markt en R.C. Kerk" aan het begin van de 20e eeuw
 Ongeveer een halve eeuw later, in 1955, zal de marktoverkapping worden afgebroken.

Op de achtergrond de katholieke Andreaskerk,  die in 1887 een ongeveer 65 meter hoge toren heeft gekregen; rechts daarvan het doelentorentje.


1900    
Hoewel reeds enkele Liemerse jongens naar de Mulo-school in Doetinchem en Arnhem gaan, blijft de Liemerse bevolking er in overgrote meerderheid van overtuigd, dat kinderen voorbeschikt zijn voor arbeid met de handen.

1900    Op zaterdag 16 juni overlijdt in Duiven Theodorus Jurrius (1837-1900), echtgenoot van Maria Wilhelmina Cunera Peters (1854-1920). Theodorus Jurrius en Maria Peters zijn over-, over-, overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen. 

        

 

1900    De Arnhemse kunstenaar Willem Jan Willemsen (1866 - 1914) tekent de molen in Lathum. Deze molen, die heeft gestaan op de hoek Bandijk / Molenstraat op een verhoogd terrein naast de Bandijk, is in de jaren twintig van de 20e eeuw afgebroken.


             

1901     In Westervoort wordt de in 1855 geopende spoorbrug vervangen door een nieuwe, die tevens ingericht is voor wegverkeer en voetgangers. De nieuwe brug is noodzakelijk, omdat de oorspronkelijke brug in de winter ernstige problemen veroorzaakt bij de doorvoer van ijsschotsen. De nieuwe brug komt aanzienlijk hoger te liggen, waardoor scheepvaart en treinverkeer niet langer last van elkaar ondervinden. Het gevolg is wel dat een spoordijk noodzakelijk is. Door de spoordijk, die Westervoort in twee delen splijt, moet het oorspronkelijke station gesloopt en vervangen worden.  

               
Door de aanleg van een spoordijk moet het oorspronkelijke, in 1856 geopende station Westervoort, vervangen worden door een nieuw station, dat omstreeks 1901 gereed is.  Dit station zal dienst blijven doen tot 4 oktober 1936, waarna Westervoort geen treinstation meer heeft. Het station is afgebroken in 1965. In 2012, 76 jaar na sluiting van het station, wordt in Westervoort opnieuw een treinstation gerealiseerd, dat iets westelijker is gelegen dan het oude.

1901    De jaarwedde van de burgemeester van Zevenaar bedraagt f 1.150,- (540,- euro); andere jaarinkomens (in guldens) in Zevenaar: Gemeentesecretaris 875, hoofd der school 900, onderwijzer 600, veldwachter 400.

1901    De legendarische Didamse meester Berendsen publiceert, samen met Dr.J.C. Bouwmeester, een methode voor spreek- en leesonderwijs voor minder begaafde kinderen. Bij deze methode, met gekoppeld lees-, spreek- en zangonderwijs, worden tijdens de eerste schoolweken de klanken benoemd naar mondstanden, die in het leesboekje zijn afgedrukt.

Johannes Vincentius Berendsen (1852 - 1919)
Berendsen, zoon van de Didamse blauwverver Gerhardus Berensen en Elisabeth Jansen, is vooral in de laatste decennia van de 19e en de eerste decennia van de 20e eeuw een zeer geziene meester.
In zijn onderwijs heeft hij extra aandacht voor de minder begaafde kinderen. De omstandigheden waaronder Berendsen in Didam werkt zijn vaak verre van ideaal. Omdat het Didamse gemeentebestuur onderwijzers slechts het minimumsalaris betaalt, zijn er regelmatig vacatures op school. In 1885 schrijft de inspecteur (schoolopziener) een boze brief aan het Didamse gemeentebestuur, waarin hij mededeelt dat hij meester Berendsen op school heeft aangetroffen met 125 kinderen onder zijn verantwoordelijkheid. 

 


1902
    Op woensdag 10 september 1902 gaat de stoomtramlijn Zutphen - Doetinchem - Zeddam - 's-Heerenberg - Emmerich van start. 

 

De stoomtram gaat bij Doetinchem over de Oude IJssel (omstreeks 1905)

1902    In de winter van 1902 wordt de Didamse onderwijzer J. Jongbloed ernstig ziek. Hij lijdt aan de gevreesde tuberculose (t.b.c.). Het Didamse gemeentebestuur wil hem ontslaan, maar zijn collega's vragen om dit niet te doen. De onderwijzersorganisatie biedt bovendien aan het salaris voor een plaatsvervanger te betalen. Desondanks wordt onderwijzer Jongbloed ontslagen zonder enige financiele uitkering. Enkele dagen later overlijdt hij. Hoezo goede oude tijd?

1902    Plannen om het monumentale Huis de Doelen (Doelenhuis) in Zevenaar als gemeentehuis te laten dienen gaan niet door, omdat men de koopprijs van f 15.000, (6.900 euro) te hoog vindt.

Het Huis de Doelen is gebouwd in de 16e eeuw. In de loop der tijd hebben er veel vooraanstaande families gewoond. Het huis stond tegenover het huidige postkantoor en had uitzicht op de Doelenstraat. In 1907 kocht de Duitse inktfabrikant Von Gimborn het pand. Helaas kon ook dit pand de doorgeslagen naoorlogse moderniseringsdrift niet weerstaan en werd het in 1957 gesloopt.

Als kind ben ik ontelbare malen de trappetjes (zie foto) voor het Huis de Doelen  op- en afgegaan; de ene kant omhoog en de andere kant weer omlaag.

 

1902   De familie Von Inn- und Knyphausen erft in 1902 de Loowaard in Loo. Enige jaren later in 1918 wordt de Loowaard verkocht aan de familie van Sadelhoff, de pachtersfamilie die het landgoed al enkele eeuwen heeft bewoond.
De Loowaard is in de 16e eeuw gesticht door Herman van Loo. Door vererving komt het achtereenvolgens aan de families Van Asewyn en daarna enkele eeuwen in het bezit van de familie Von Bodelschwingh zu Bodelschwingh en vervolgens vererft het in 1902 op de eerder genoemde  familie Von Inn- und Knyphausen.

 


Loowaard in 1742 (Jan de Beijer)

1903    Op 30 april trouwen in Duiven Jan van Keulen en Anna Jurrius, over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

Jan van Keulen (1876 - 1952) en Anna Jurrius (1876 - 1942) omstreeks 1930

Jan en Anna zijn voor hun huwelijk buurkinderen; ze wonen schuin tegenover elkaar; Jan woont in Duiven in de Ploenstraat op de  Hagemans Hof en Anna woont in de Ploenstraat op Poeldijk. Na hun huwelijk betrekken ze een boerderij in Pannerden en krijgen daar 11 kinderen, waarvan er twee in het eerste levensjaar overlijden. In 1927 verhuizen ze naar een boerderij aan de Pannerdenseweg in Ooy bij Zevenaar.

 

 

 

1903    Zevenaar krijgt een nieuw gemeentehuis (hoek Didamsestraat - Wittenburg). Het wordt gebouwd door aannemer Damen uit Wehl en zal bijna 60 jaar als zodanig dienst blijven doen. In 1959 gaat men over naar een nieuwe behuizing: Het raadhuis aan het Raadhuisplein.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



   Didamsestraat (1902) 
Aan de rechterzijde staat het gemeentehuis (met torentje) nog in de steigers. Volwassenen en kinderen zijn uitgelopen om op de foto te komen. De panden aan de linkerzijde (o.a. Hof van Berlijn) en de rechterzijde (bakkerij van Swaay - Kleve) zullen decennia later in de laatste oorlogsmaand (april 1945) volledig worden verwoest.

1903    Op donderdagochtend 3 december valt ter hoogte van Babberich een 7-jarig jongetje uit de trein van Emmerik naar Zevenaar. Onmiddellijk wordt aan de noodrem getrokken, maar deze blijkt niet te werken en de trein rijdt verder. De pleegvader van het jongetje, een predikant uit 's-Heerenberg, wil uit de trein springen, maar medepassagiers kunnen dit tegenhouden. De trein rijdt door naar Zevenaar, waar het ongeval wordt gemeld, waarna direct een goederentrein met de stationschef en drie marechaussees vertrekken om de jongen te zoeken. Het jongetje wordt gevonden en wonder boven wonder heeft hij alleen wat schrammen aan de val uit de rijdende trein overgehouden

 


Station Zevenaar  (J.H. Heijmans, Uitgave Loman, 1888)
Op 3 december 1903 vertrekt een trein naar Babberich om hulp te bieden aan een uit de trein gevallen jongen. 

1904     Per 1 januari wordt Jan G.A. Honig (1872 - 1958), zoon van de Zevenaarse arts Carolus J.A.W. Honig, op een traktement van 600 gulden (275 euro) benoemd tot gemeente-arts van Zevenaar. De "jonge" Honig ontwikkelt zich tot de meest geliefde arts die Zevenaar e.o. gekend heeft. Vele decennia is Honig directeur van het plaatselijke ziekenhuis en daarnaast tot 1940 huisarts. Zijn taak als gemeente-arts beeindigt hij in 1929. Als gemeente-arts wordt Honig jr. opgevolgd door Caspar van Mens, die op zijn beurt in 1938 wordt opgevolgd door E.P.T. Vaesen, de laatste gemeente-arts van Zevenaar, die zijn werkzaamheden in 1974 beeindigt.

Op deze foto uit 1935 Jan Honig met zijn oudste patiente de 96-jarige Doortje Klutman (1839 - 1937)

 

De immense populariteit van Jan Honig blijkt onder meer uit een bericht in een regionale krant uit 1906, waarin wordt vermeld dat Honig en zijn echtgenote, terugkomend van een huwelijksreis van drie weken, op het Zevenaarse station(splein) worden verwelkomd door "schutterijen uit Babberich, Grieth en Ooy, drie muziekcorpsen, een stoet ruiters alsmede een mensenmenigte van zeker 5.000 tot 6.000 personen" (In 1906 is het inwoneraantal van de volledige gemeente Zevenaar ongeveer 5.000).

 

1904    In de 19e en een groot deel van de 20e eeuw is Nederland een emigratieland. Voor velen is er de hoop op een betere toekomst in het nieuwe vaderland, maar er zijn doorgaans ook veel tranen. Meestal houdt een vertrek in, dat de geboortestreek voorgoed verlaten wordt. Tussen 1901 en 1914 bereikt het aantal passagiers van de in 1873 opgerichte Holland-Amerika Lijn een hoogtepunt: Zo'n twee miljoen landverhuizers reizen dan vanaf de Wilhelminakade in Rotterdam naar het beloofde land. Onder hen ook heel veel mensen uit de Liemers, zoals Christiaan Polman, de over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen, die in 1904 naar Amerika vertrekt. Ook zijn broer Gerrit Polman en andere familieleden emigreren in het begin van de 20e eeuw naar Amerika. Christiaan keert na enige jaren terug naar Zevenaar; zijn broer Gerrit blijft zijn hele leven als kloosterling in de U.S.A.

Op nevenstaande foto (op achterzijde van het origineel staat geschreven "Vaarwel Broer") neemt Christiaan Polman (rechts) afscheid van zijn broer Gerrit Polman (kloosternaam: broeder Willibrord). Een vertrek naar Amerika betekent in die tijd heel vaak een afscheid voor het leven.

 

1904    De ongehuwde Groessense landbouwer Jan Wolters laat de kerk een erfenis na, die besteed moet worden aan de stichting van een zusterhuis, een meisjesschool en een gesticht voor oude mannen en vrouwen; aldus ontstaat in Groessen het Antoniusgesticht.
 

St. Antoniusgesticht en meisjesschool, omstreeks 1920
Het St. Antoniusgesticht, schuin tegenover de kerk, wordt in 1906 geopend. Een zestal zusters doen dan hun intrede in Groessen: Een moeder-overste, twee zusters voor de bewaarschool, twee voor de naaischool en een keukenzuster.
De drie-klassige meisjesschool wordt in 1907 geopend. Het eerste jaar zijn er 87 leerlingen.
Het zusterhuis zal in 1949 worden opgeheven en wordt later een garagebedrijf. 


1905
    Het jaarloon in Duiven voor een inwonende boerenknecht bedraagt 80 tot 180 gulden; een inwonende meid ontvangt 60 tot 125 gulden.

 

 

Sculptuur in het centrum van Oud-Zevenaar, onthuld op 20 juni 1995

Het betreft een blijvende herinnering aan Lambertus (Bertus) Wilmsen, die in de eerste helft van de 20e eeuw vele tientallen jaren met de schapen van boerderij Poelwijk door de omgeving van Oud-Zevenaar heeft getrokken.  
 

Bertus is geboren in 1886 in Venraaij en komt op jeugdige leeftijd als boerenknecht naar Zevenaar, waar hij op 14 maart 1965 overlijdt. 

 

1905     Herwen krijgt een nieuwe Sint-Martinuskerk op de plaats van de oude kleinere R.K. Kerk. Op 2 mei wordt de nieuwe kerk plechtig ingewijd door Mgr. van de Wetering, aartsbisschop van Utrecht. De neogothische kerk is ontworpen door de Utrechtse architect Tepe.

 

 

1905    Op 20 maart richten dr. C.I.A.W. Honig sr en Mr. J.H.O. Hazewinkel in Zevenaar de Vereeniging Ziekenzorg op. Voor een bedrag van vijftig cent per jaar kunnen inwoners van Zevenaar lid worden en verkrijgen ze bij ziekte verpleging met gebruik van alle verplegingsartikelen. In 1926 zal de contributie verhoogd worden tot een gulden (0,45 euro). In 1948 zullen de werkzaamheden overgedragen worden aan de Wit-Gele Kruisvereniging.  

 


Dr. Honig sr.

1905    Op 12 juli vaardigt de Paus uit: "een volle aflaat te verlenen aan kinderen, die voor het eerst te communie gaan, alsmede aan hun verwanten tot in de derde graad, die tegelijk met dezen tot 's Heerentafel naderen."

Detail van een in 1923 ingelijste en bewaard gebleven herinnering

Op 29 april 1923 neemt Louis van Keulen (1912 - 2001), overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen, deel aan de plechtige H. Communie in de Martinusparochie in Pannerden. De H. Communie wordt uitgereikt door pastoor Roelofs. Nog altijd wordt door katholieken een deelname aan een "eerste / plechtige H. Communie" als een feest gevierd. 

 

1905     De elektriciteitswerken in Elten leveren voor het eerst stroom.






Elten 1910 



1906    De Zevenaarse Schuttersvereniging St. Andreas wordt opgericht door H. van der Eem op 't Grieth bij Bernardus (Naatje) Jansen.

Bij Naatje Jansen (over-over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen) van cafe Buitenlust op 't Grieth in Zevenaar wordt onder de wilgen op een warme zomerdag in 1906 de schutterij "Sint Andreas" opgericht. Bij de tenaamstelling wordt gekozen voor de patroonheilige van de Zevenaarse parochie St. Andreas. In de eerste statuten staat als doel van de schutterij: "de volksvermaken te veredelen en de eendrachtige samenwerking tussen de ingezetenen van Grieth en Zevenaar te bevorderen".

1906    Het Gelders Eiland ondervindt in maart weer veel overlast van het Rijnwater.

 

1906    De begraafplaats aan de Dijkweg in Oud-Zevenaar wordt in gebruik genomen. Op dit kerkhof zijn in de loop der tijd veel familieleden "Van Keulen" begraven, waaronder over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

   

De grafsteen van de overleden over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen:
Anna Jurrius (1876-1942) en Jan van Keulen (1876-1952)

 

Blik vanuit het kerkhof op de Martinuskerk

Foto's zijn genomen op processiezondag 22 juni 2008.

   

        "TOT WEERZIENS IN DEN HEMEL"  

 

1906    Baron F.J.H. van Voorst tot Voorst, burgemeester van Zevenaar, overlijdt plotseling op maandag 11 juni 1906 tijdens een raadsvergadering: "door een beroerte welke op hem neerviel als een bliksemschicht uit helderen hemel"

 

Frederik Joseph Henri baron van Voorst tot Voorst (1837 - 1906) wordt in 1866 burgemeester van de Liemerse gemeente Pannerden (thans deel van Rijnwaarden). Vijf jaar later in 1871 wordt hij burgemeester van Zevenaar. Met hem als burgemeester begint Zevenaar aan de 20e eeuw. Na een ambtsperiode van maar liefst 35 jaar overlijdt hij volkomen plotseling tijdens een raadsvergadering. Hij wordt als burgemeester opgevolgd door zijn schoonzoon baron Van Hugenpoth tot Aerdt.  

1907    De chemicus Max von Gimborn begint een inktfabriek in de Wittenburgstraat in Zevenaar. Als kantoor dient het Doelenhuis; in dit pand aan de Kerkstraat met uitzicht op de Doelenstraat woont "meneer Max" met zijn huishoudster "Fraulein Kortmann".
 
   
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het personeel van de Zevenaarse Gimborn omstreeks 1928
Eerste rij (vooraan), v.l.n.r.: H. Kruitwagen, Th. Aaldering, Dr. Oessel, A. Veneman;
Tweede rij v.l.n.r.: S. Dikker, J. Sales, H. Sales, G. van Dremp, J. Aaldering, E. Koenders, A. Lukassen, J. Theunissen; 
Derde rij, v.l.n.r.: W. van Uum, J. Theunissen, J. Kruitwagen, H. Kuster, Th. Jacobs, W. Derksen, Th. van Workum;
Vierde rij, v.l.n.r.: G. Scholten, A. Koenders, H. van de Koning, G. Koenders, R. Gieling, K. Jas, onbekend;
Vijfde rij, v.l.n.r.: R. Jansen, J. Hageman, J. Hofman, W. Vister, Th van Hal, T. van Hal, H. Wiggers, B. Bodde;
Zesde rij v.l.n.r.: Th. Winkel, A. Wouters, J. Geurts, G. Theunissen, Koenders, H. Lusing.

 

1907    De Zevenaaarse arts J.G.A. Honig heeft meer dan 40 t.b.c.-patienten onder behandeling.  Tot voorbij het midden van de 20e eeuw blijft tuberculose ook in de Liemers een ernstige en veel voorkomende aandoening.


Lighal van het Zevenaarse sanatorium omstreeks 1925

1908    Door tussenkomst van de Zevenaarse arts dr. Honig sr. komen begin januari enkele zusters van de congregatie van Julie Postel naar Zevenaar, waar ze hun intrek nemen in een door de Vereeniging Ziekenzorg gehuurd pand op het Marktplein (Markt 17). Dit pand fungeert ook als een ziekenhuisje, in feite een opkamer achter de keuken, met vijf ziekenhuisbedden. Dit ziekenhuisje zal dienst doen, totdat aan het eind van het jaar het nieuwe ziekenhuis aan de Didamseweg in gebruik wordt genomen.


Markt in Zevenaar  
In het pand links achteraan wordt enige tijd een ziekenhuisje ondergebracht
 

1908     De tramlijn van Lichtenvoorde naar Zeddam wordt op donderdag 2 juli 1908 in gebruik genomen. Plannen om deze lijn via Kilder, Beek, Didam, Zevenaar, Duiven en Westervoort door te trekken naar Arnhem worden echter nooit verwezenlijkt.


Stationskoffiehuis in Zeddam (begin 20e eeuw)

 

1908    Op 10 november vindt de opening plaats van het ziekenhuis "Consolatio Afflictorum" in Zevenaar aan de Didamseweg.  

 

Links: Ziekenhuis "Consolatio Afflictorum", omstreeks 1930

Onder: Een vooroorlogse ansichtkaart van het Zevenaarse ziekenhuis
Aan de rechterzijde zien we Hotel Wielerrust van de familie Benen.

 

1908   Opening van een gasthuis / ziekenhuis in Didam. In 1968 wordt dit ziekenhuis gesloten. Het dichtstbijzijnde ziekenhuis is dan Zevenaar.

    Het voormalige gasthuis/ ziekenhuis in Didam aan de Raadhuisstraat

 

1908    De Zevenaarse burgemeester A.L.W. baron van Hugenpoth tot Aerdt wordt op 27 augustus door de rechtbank in Arnhem onder curatele gesteld.

   

 

Adolf baron van Hugenpoth tot Aerdt wordt in 1893 op 30-jarige leeftijd burgemeester van Wehl. Vier jaar later wordt hij burgemeester van Boxtel en in 1908 volgt zijn benoeming tot burgemeester van Zevenaar.

Door een "absentie van geest", waarschijnlijk als gevolg van een opgelopen syfilis (lues of harde sjanker),  blijft hij slechts kort burgemeester in Zevenaar. Op een zondagmorgen in 1908 worden de kerkgangers in de St. Andreaskerk opgeschrikt door: "een hevig gebons op de kerkdeur en een vreeselijk geschreeuw, door den burgemeester, die in een vlaag van waanzin (....) den volke kond wilde doen, dat allen roomsch moesten worden".  Met grote moeite wordt hij overgebracht naar het Arnhemse St. Elisabethgasthuis. De rechtbank in Arnhem plaatst hem onder curatele. De behandeling en verpleging van Baron van Hugenpoth tot Aerdt vindt vervolgens plaats in de Nervenheilanstalt te Ahrweiler. In 1909 wordt de verpleging voortgezet in het Brabantse Boekel, waar hij in 1913 op vijftigjarige leeftijd overlijdt. In Zevenaar wordt hij als burgemeester opgevolgd door L.F.C.H.M. Ridder de van der Schueren.     

 

 


1908   Met de huisvesting is het in de eerste helft van de 20e eeuw ook in Liemerse gemeenten
soms erg slecht gesteld, zoals onder meer blijkt uit een rapport van de Doesburgse gezondheidscommissie waarin staat dat tweederde van de bevolking in de gemeente Angerlo zeer krap behuisd is: 91 eenkamerwoningen, 154 tweekamerwoningen en 60 driekamerwoningen. Van deze woningen heeft 125 geen w.c., 16 slecht drinkwater en 18 onvoldoende slaapplaatsen.

       

Uit de Graafschapbode (1938): "In de gemeente Wehl aan een smal wegje naar Nieuw-Wehl staat een steenen schuurtje: vier muren en een dak. Een vloer bezit het kot niet, evenmin behoorlijke vensters, of men zou de met planken dichtgespijkerde gaten voor zoodanig moeten houden. Van de dakpannen zijn er velen door de lieve jeugd stuk gegooid en de deuren kan men kwalijk nog zoo noemen ( ). Reeds ongeveer 10 jaar leeft Dien Damen hier (  )." Vergelijkbare toestanden kan men in de hele eerste helft van de 20e eeuw nog overal aantreffen.

1908      Op zaterdag 12 december gaat de tramlijn Bemmel - Pannerden Veer, van de Betuwsche Stoomtramweg Maatschappij (B.S.M.) van start. Pannerden Veer ligt in de buurtschap West-Pannerden, die is ontstaan na het gereedkomen van het Pannerdens kanaal. Hierdoor kwam het dorp Pannerden in de Liemers te liggen terwijl een klein deel van Pannerden, West-Pannerden, van het dorp werd afgesneden en tot de Betuwe bleef behoren. In het begin van de jaren dertig zijn de trams vervangen door autobussen. 

 


                                              

1909  Op maandag 15 maart 1909 wordt voor de allereerste  keer in de geschiedenis van Zevenaar een voetbalvereniging opgericht. De club, die de naam Achilles draagt, heeft haar speelveld aan de spoorlijn nabij de Zevenaarse buitenmolen. Een jaar later speelt de club mee in de competitie van de Geldersche Voetbalbond. Erg vitaal is Achilles echter niet want eind 1910 gaat ze al ter ziele en het duurt tot het begin van de jaren twintig alvorens in Zevenaar een nieuwe voetbalvereniging, met de naam Hercules, wordt opgericht.  

 


Onder jongens is voetbal in Zevenaar aan het begin van de 20e eeuw al erg populair

1909    Havezathe "Bloemendaal" in Oud-Zevenaar wordt door brand verwoest.



Op deze 19e-eeuwse kaart van Oud-Zevenaar is de lokalisatie van havezate (grote boerderij) Bloemendaal duidelijk weergegeven.

De geblokte streep van boven naar beneden is de Oud-Zevenaarse weg. Aan de westzijde van deze weg zien we Bloemendaal, aan de oostzijde het riviertje de Aa en aan de zuidzijde de Ooyse dijk.

Voorts zien we de Breuly, een peervormige diepe plas, die ontstaan is na een dijkdoorbraak. In de tweede helft van de 20e-eeuw is de Breuly een gemeentelijk zwembad.  

 

 


1909    
De firma Gebroeders Bodewes uit Lobith begint in Pannerden met een scheepswerf. Enkele  jaren later werken er al meer dan 90 arbeiders op de werf.

Personeel van scheepswerf "De Hoop" in Pannerden omstreeks 1914
 

1909  De in slechte staat verkerende Zevenaarse stadsbinnenmolen wordt afgebroken.  


De stadsbinnenmolen in Zevenaar, gelegen aan de gracht tussen Schieve- en Grietsestraat, omstreeks 1905 

 

 

 

 

 

 

In de geschiedenis ligt de nadruk doorgaans op machtige personen. 
In www.liemershistorie.nl vooral aandacht voor de dagelijkse dingen in een tijd waarin de massa van de bevolking tot het midden van de 20e eeuw vaak op de rand van een bestaansminimum leeft mede door de voortdurende kwellingen door ziekten, (natuur)rampen, oorlogen en misoogsten. Indrukwekkend is de wijze waarop velen onder soms uiterst moeilijke omstandigheden overeind zijn gebleven. .

 

.