in zo verre relevant voor genealogie Van Keulen - Polman

1960 - 1969

In de geschiedenis ligt de nadruk doorgaans op machtige mensen. In www.liemershistorie.nl vooral aandacht voor de geschiedenis van gewone mensen, hun zwoegen voor een menswaardig bestaan want de overgrote meerderheid van de bevolking heeft tot halverwege de 20e eeuw doorgaans op de rand van een bestaansminimum geleefd waarbij misoogsten, ziekten, oorlogen en (natuur)rampen kwellingen zijn die de mensen bij voortduring hard hebben getroffen. Indrukwekkend is hoe velen onder moeilijke omstandigheden toch het hoofd boven water hebben kunnen houden.

1960     Zevenaar-stad krijgt een tweede R.K. Kerk, de Maria Koninginkerk op 't Grieth (Lentemorgen). Op 3 oktober 1960 wordt de kerk door kardinaal Alfrink gewijd. De eerste pastoor is Brouwer. Na ruim veertig jaar zou deze kerk aan het begin van de 21e-eeuw alweer afgebroken worden, omdat ze door de teruggang van het kerkbezoek overbodig is geworden. Wie heeft dit in 1960 voor mogelijk gehouden? 

 

 

 

Op de voorgrond de pastorie met daarachter de Maria Koninginkerk, een markant kerkgebouw dat na ruim veertig jaren dienst te hebben gedaan in 2001 wordt afgebroken. 

 

 

 

 

Maria Koninginkerk in 1960;
inmiddels geschiedenis

 


1960     Op vrijdag 16 september 1960 komt in het verre Mogi das Cruzes (Brazilie) op 65 jarige leeftijd een einde aan het leven van Cornelis Borst, oorlogsburgemeester van Zevenaar van september 1944 tot november 1945. 
Borst heeft in een uiterst moeilijke periode Zevenaar geleid. Tijdens zijn burgemeesterschap dreigt de Duitse bezetter het stadje met de grond gelijk te maken en notabelen te executeren als niet tijdig voldaan wordt aan de levering van voldoende dwangarbeiders. Borst slaagt erin Zevenaar voor deze ramp te behoeden. Na de oorlog ontvangt hij het "Herinneringskruis '40 - '45", een onderscheiding van het Rode Kruis. In het naoorlogse regionale roddelcircuit wordt Borst veelal volkomen ten onrechte bekritiseerd. In die kritiek is vooral H.R. Palm, toenmalig redacteur van de "Liemers Lantaern", veel te ver gegaan.  
In 1949 emigreert Cornelis Borst met zijn gezin naar Brazilie om daar een nieuwe toekomst op te bouwen. Na nooit meer te zijn teruggekeerd, overlijdt hij daar in 1960.


                                

1961
    De dorpskernen van Aerdt en Herwen worden aangesloten op waterleiding. In vergelijking met andere Liemerse dorpen zijn Aerdt en Herwen zeer laat: Lobith 1944; Duiven 1952; Westervoort 1952; Spijk 1953; Angerlo 1954; Groessen 1954, Loo 1954; Pannerden 1954 en Wehl 1958.

1961     De familie Van Uum verkoopt boerderij Steenhuizen op 't Grieth in Zevenaar aan de gemeente. De boerderij, die al ruim vier eeuwen eerder in 1555 wordt vermeld, moet plaats maken voor het nieuw te bouwen theater "Bommersheuf".


 

 

 

1961    De uit 1745 stammende beruchte Spijkse of Lobithse overlaat wordt gedicht.

 


De Spijkse of Lobithse overlaat in 1958 in werking 


1961    In Zevenaar wordt het kolossale oude spoorwegstation gesloopt en vervangen door een eenvoudig modern station.

Het Zevenaarse station halverwege de jaren vijftig van de 20e-eeuw
Het gebouw komt in 1856 gereed en is dan eigendom van de Nederlandse Rhijnspoorweg Maatschappij, die de spoorlijn Arnhem-Zevenaar-Emmerich exploiteert. Het is een zeer groot gebouw, dat gedurende de eerste decennia zelfs drie wachtkamers heeft: eerste, tweede en derde klasse; bovendien is er een stationsrestauratie. In 1961, 105 jaar na de opening, wordt het station gesloopt en vervangen door een eenvoudig stationnetje.

 

1961    De A12 tussen Arnhem en Emmerich is (in fasen) gereed gekomen. Het traject Arnhem - Zevenaar wordt op 8 maart 1961 opengesteld en het aangrenzende deel Zevenaar - Elten op 12 april 1962. Tot die tijd moet het drukke interlokale en internationale verkeer over de Didamsestraat en Arnhemseweg pal door het centrum van Zevenaar.   


Bovenstaande opname geeft een beeld van de Didamsestraat omstreeks 1920, in een tijd dat het verkeer nog weinig overlast veroorzaakt; rechts de woning van de familie Geurds, die door Medze in 1924 tot groentewinkel wordt verbouwd. Halverwege de 20e-eeuw veroorzaakt het doorgaande verkeer echter steeds meer overlast. Meerdere keren vinden tragische ongevallen plaats, waarbij vaak kinderen betrokken zijn zoals in 1951, wanneer bij het oversteken van de Didamsestraat t.h.v. de groentewinkel van Medze twee kleuters door een vrachtwagencombinatie van de Fa. Haukes worden gegrepen en op slag dood zijn. Als kleuter gebeurt dit voor mijn ogen en laat een onuitwisbare indruk achter.   

1961     Aan de onzekerheid ten aanzien van het al dan niet voortbestaan van het in de oorlog zwaar beschadigde Huis Aerdt komt een einde. Huis Aerdt wordt voor een symbolisch bedrag van een gulden overgedragen aan de stichting "Vrienden van Geldersche Kastelen", die Huis Aerdt vervolgens in de oude glorie herstelt.

 


Huis Aerdt, na restauratie

 

 

1961    Op 11 juni wordt de R.K. Mariakerk in Didam na een grondige renovatie ingewijd door kardinaal Alfrink.


         De R.K. kerk in Didam op eerste Pinksterdag 2011, precies een halve eeuw na de inwijding op 11 juni 1961 door kardinaal Alfrink.

 

1962     De Zevenaarse deken E.W.C. Frank (1888 - 1971) gaat met emeritaat. Hij is in feite de laatste deken uit een "Rijk Rooms Leven", een periode waarin de invloed van de kerk op het gebeuren in de Liemers zeer groot is. Deken Frank wordt algemeen geroemd om zijn eenvoud, bekwaamheid en integriteit.


Deken Frank en rechts kardinaal Alfrink (1961)

 

1962     Tot in de tweede helft van de 20e eeuw zijn bedevaarten ter ere van Maria erg populair onder rooms katholieken in de Liemers.
 


 Inwoners van Ooy op bedevaart in Kevelaer (1962)

1963      De Algemene Bijstandswet wordt tot stand gebracht door minister Marga Klompee (1912-1986) van de KVP (Katholieke Volkspartij). Door deze wet worden gemeenten verplicht om financiele steun te verlenen aan mensen, die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien. De eeuwenoude "armenzorg" gaat ook in de Liemers plaatsmaken voor een "stelsel van sociale voorzieningen".   

Tot ver na de Tweede Wereldoorlog is armoede in de Liemers duidelijk zichtbaar.

Op nevenstaand schilderij van J. Kruys-Heister (Liemers Museum) is Fina Maassen geportretteerd. Tot in de jaren vijftig woont zij met haar broer in een bouwval op de hoek Grietsestraat-Stadsgracht (tegenover de toenmalige bakkerij Roding) in Zevenaar. Als stoelen en tafel dienen enige veilingkisten, gegroepeerd op een aarden vloer.

        

1963    Ad(rianus) Havermans, werkzaam op het Zevenaarse gemeentehuis, wordt de nieuwe burgemeester van Pannerden. Hij zal dit gedurende een periode van zes jaar blijven. In latere jaren zal Havermans burgemeester worden van achtereenvolgens Druten, Doetinchem en 's-Gravenhage.
 


Schuttersfeest in Pannerden (1963)
Derde van links: A. Havermans

1963    Op 1 augustus wordt Elten na 14 jaar weer Duits in de zogenaamde "Butternacht".

 

 

ANWB bord in het centrum van Elten met op de achtergrond de
St. Martinuskerk (1955)

In 1957 beginnen de onderhandelingen over de teruggave van Elten, die op 1 augustus 1963 plaatsvindt. Op 31 juli 1963 staan in Elten vele honderden vrachtwagens vol met boter, koffie en andere waren, die in Duitsland duurder zijn. Na middernacht wordt Elten met alles wat zich er in bevindt weer Duits en is de Eltense "Butternacht" (in feite een massale legale smokkel) een feit.  

1964    Op 4 april valt het kleinste cafe ter wereld "De Biechtstoel" in Zevenaar ten offer aan de stadssanering.

   

De ingang van het kleinste cafe "De Biechtstoel" is gelegen aan de smalle doorgang van de Zevenaarse Markt naar het Kerkplein van de Andreaskerk. Het cafe is gedurende een periode van 170 jaar gedreven door diverse generaties van de familie Jansen. Heel vermaard is Marie de Vree, huishoudster van de familie Jansen, die vele decennia de klanten heeft bediend.

De vloeroppervlakte van het cafe bedraagt twee vierkante meter, verdeeld over een verkoopruimte en een ruimte voor bezoekers. Drie bezoekers kunnen gelijktijdig in de ruimte terecht. Zijn er meer klanten dan moeten zij buiten hun beurt afwachten. Na een kerkdienst staat er vaak een rij voor het cafe.

 


1964
    Tijdens graafwerkzaamheden op de Elterberg worden drie graven bloot gelegd uit omstreeks 950. In deze graven blijken zich de skeletten te bevinden van een man, een vrouw en een jongeling. Aangenomen wordt dat het de overblijfselen zijn van de stichters van het Adellijke Damesstift Hoog-Elten: graaf Wigman, zijn vrouw Luitgardus en hun ongeveer 16 jaar oude zoon.

1964     Op 18 augustus overlijdt in Zevenaar de oudste mannelijke inwoner van Nederland, oud-notaris Hazewinkel, op 104-jarige leeftijd. Onno Hazewinkel is 50 jaar notaris geweest in Zevenaar. Hij heeft vanaf 1897 in Huize Rijck (in de Stationsstraat naast de Turmac) gewoond en gaat in 1946 op 86-jarige leeftijd met pensioen. Tot op zeer hoge leeftijd, ouder dan 100 jaar, kan men Onno Hazewinkel regelmatig wandelend aantreffen op de wegen in en rondom Zevenaar.  

1964    Op 31 augustus om 9.10 uur botst, op het enkelbaans-spoor 100 meter ten oosten van de Westervoortse IJsselbrug, de internationale trein Oberhausen - Arnhem op de stoptrein van Arnhem naar Zevenaar. Bij dit ernstige spoorwegongeluk komen vijf mensen om het leven en raken 52 personen gewond. 

 

De heer A.Wolbers aan de IJsseldijk 26 te Westervoort, wiens woning gelegen is in de onmiddellijke nabijheid van de plaats van de ramp, hoort op 31 augustus kort na 9 uur een enorme klap en ziet vervolgens hoe een aantal rijtuigen haast loodrecht de lucht inschuiven, waarbij een kolossale wolk van stof en rook optreedt. 

 

1964    De Oud-Zevenaarse pastoor H.J. Knippers overlijdt. Hij wordt opgevolgd door pastoor G.J. Scholten.

 


H.J. Knippers

H.J. Knippers is pastoor in Oud-Zevenaar in de periode 1946 - 1964. Hij is de opvolger van pastoor Hageman, pastoor in de periode 1932-1946. Knippers is begraven op de begraafplaats in Oud-Zevenaar op een ereplaats voor de kapel met het kruisbeeld en de beelden van Maria en Johannes. (Foto juni 2008)

   

1965    Op 2 mei opent de Zevenaarse burgemeester F.W.J. van Gent recreatiecentrum Rivo Torto in Babberich.


Recreatiecentrum Rivo Torto, omstreeks 1970     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1965    Het vervoersbedrijf G.T.W. (Gelderse Tramwegen) neemt het autobusbedrijf van Luc Hendriks te Zevenaar over. Vele decennia hebben de bussen van Luc Hendriks het busvervoer tussen Zevenaar, Groessen, Loo, Duiven, Westervoort en Arnhem onderhouden.
 


                 Luc Hendriks en zijn zoon Jan voor een van zijn autobussen,
                     achter het stuur Constant van Heeckeren (oktober, 1949)
                      

 

1965    In Emmerich wordt een imposante hangbrug over de Rijn geopend. De brug is meer dan 1.000 meter lang en daarmee de langste hangbrug over de Rijn. Het verbindt Emmerich met Kleve. Ook veel inwoners van de Liemers hebben de bouw (1959 -1965) van deze indrukwekkende brug met bijzondere belangstelling gevolgd.     

   

 Rijnbrug Emmerich
(foto 6 september 2008)

1965    Op 1 juli wordt in Zevenaar het sanatorium voor de behandeling van t.b.c-patienten gesloten. Het snel afnemend aantal t.b.c-patienten heeft het sanatorium overbodig gemaakt.
 


                                                        Het sanatorium omstreeks 1964

 

1965    In Zevenaar overlijdt op dinsdag 16 februari Jozef Th. Gerrits (1890-1965). De uit Duiven afkomstige Gerrits is van 1921 tot 1956 schoolhoofd van de (M)ULO-school in Zevenaar, in een periode waarin deze school door leerlingen uit de wijde omgeving (Liemers) wordt bezocht. Gerrits befaamd om zijn imposante voorkomen gaat de geschiedenis in als een onderwijzer van de oude stempel: streng maar rechtvaardig. In zijn vrije tijd is hij een verdienstelijk kunstschilder.

 


Grafmonument echtpaar Gerrits-Brinkman
kerkhof: Arnhemseweg Zevenaar (juni 2013)


1965    Het interieur van de Zevenaarse Andreaskerk wordt ingrijpend herzien. Naast onomstreden veranderingen zijn er ook omstreden veranderingen, zoals een versobering, blijkend uit een sterke vermindering van het aantal heiligenbeelden.


Het interieur van de Zevenaarse Andreaskerk omstreeks 1950. In 1965 wordt het interieur ingrijpend gewijzigd.
Aangezien het aantal heiligenbeelden in de kerk sterk wordt gereduceerd spreken tegenstanders wel van een moderne "beeldenstorm".

1966    Op  woensdag 18 mei wordt de geelektrificeerde spoorverbinding tussen Emmerich en Arnhem officieel in gebruik genomen. Dit baanvak is tot dan het enige deel in het traject Bazel - Amsterdam dat niet voorzien is van elektrische bovenleiding. 

 


Vanaf station Emmerich vertrekt op 18 mei 1966 de eerste elektrische trein via Elten,  Zevenaar, Duiven en Westervoort naar Arnhem  


1966    Eind augustus 1966 houdt het Rhedense veer op te bestaan. Het veer dat een lange traditie heeft gekend, reeds in de 14e eeuw wordt melding gemaakt van de verbinding Rheden met de Valewaard bij Giesbeek, wordt in de tweede helft van de 20e eeuw overbodig. Helaas wordt het aan de Rhedense zijde gelegen schilderachtige veerhuis enkele jaren later afgebroken.

 


1966    Ter gelegenheid van het feit dat de Liemers 150 jaar tot het Koninkrijk der Nederlanden behoort, verschijnt bij de Walburg Pers in Zutphen de uitgave "Na honderdvijftig jaar, schetsen uit de Lymers". Tot de samenstellers van het boek behoren R. Wartena en W. Zondervan.     

1966     Per 1 juli verlaat  pastoor Brouwer Zevenaar. Hij aanvaardt een nieuwe functie als pastoor van de Joseph-parochie in Zeist. Pastoor Brouwer heeft een uiterst belangrijke rol gespeeld bij de totstandkoming van de Maria Koninginkerk en de Maria Koninginschool in de buurtschap Grieth in Zevenaar

   

 

 

 

 

 

Pastoor Brouwer (1959)
Bouwpastoor in Zevenaar

 

 

1967    Piet Schepers uit Nieuw-Dijk kruipt naar Zevenaar, een afstand van bijna 10 km, waar hij dertien uur over doet. Het betreft een weddenschap die hij wint waarmee hij duizend gulden (450 euro) en vijftien kratjes bier wint.

 


                Piet Schepers kruipend op weg naar Zevenaar.

1967    Bij verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten Generaal behaalt de Boerenpartij van boer Koekoek in Didam ruim 17% van de stemmen. Een teken dat vooral veel boeren ontevreden zijn met het door de landelijke politiek gevoerde beleid.    

1967    In Zevenaar wordt door de Turmac de eerste computer geplaatst. De computer neemt vele vierkante meters vloeroppervlak in beslag.

1968    Op woensdag 1 mei vindt in Beek een bijzonder tragisch ongeval plaats, waarbij drie mensen om het leven komen. Onder de dodelijke slachtoffers de 29-jarige architect E.J.A. de Vries uit 's-Heerenberg en zijn 22-jarige zwangere vrouw Th. (Thea) H. M. de Vries-Kaal, geboren en opgegroeid in Zevenaar. Het ongeluk is te wijten aan een bijziende Duitse automobilist, die zonder zijn bril op rijdt. Hij wordt door de politie in voorlopige hechtenis genomen.

 


"zoals God beschikte" 


1968
    Op donderdagavond 10 oktober wordt burgemeester C.G.M. van Riel, burgemeester van Angerlo sedert 1946, tijdens een gemeenteraadsvergadering door een hartaanval getroffen. Hij overlijdt ter plaatse. De consternatie is enorm.

1969   De ontdekking van het Groningse aardgas in Slochteren in 1959 veroorzaakt in de jaren zestig ook ingrijpende gevolgen voor de energievoorziening in de Liemers, waardoor kolenkachels nu snel tot het verleden behoren.

 

Minister Andriessen brengt op 9 juli 1964 een werkbezoek aan de Zevenaarse Zweekhorst, waar op dat moment een belangrijke aardgasleiding wordt aangelegd.


1969
    De uit de Liemers afkomstige vermaarde leverchirurg prof. dr. Henry Gans verricht in 1969 in het New York Hospital-Cornell University Medical Centre de eerste levertransplantaties
Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Henry met zijn broer Maurits (Mike) Gans ondergedoken gezeten op boerderij Papenheuvel in Angerlo, waar Hendrik Jan Smeenk, met zijn dochter en schoonzoon, beide jongens op heldhaftige wijze onderdak biedt, waardoor zij uit de handen van de Gestapo blijven. Na de oorlog behoren de broers tot de weinige joden, die de gruwelen van de oorlog hebben overleefd. Mike (1927 - 2013) en Henry (1925 - ) studeren tijdens hun onderduiktijd in Angerlo op een verborgen kamertje in de boerderij en gaan beiden na de bevrijding met veel succes in Utrecht geneeskunde studeren. Henry is in 1955 de allereerste medicus, die aan de Radboud Universiteit Nijmegen cum laude promoveert. Henry en Maurits emigreren in de jaren vijftig naar Canada en U.S.A., waar Henry hoogleraar / chirurg wordt en Mike (Maurits) huisarts.



     Henry Gans (ca 1945)



Prof. dr. Henry Gans (ca 1985)