Duiven

Duiven: Snel door de tijd

838      Thuvine en Gruosna (Duiven en Groessen) worden genoemd, gelegen in Pagus Leomeriche (Liemers).

Nederzettingen in onze streek omstreeks 1200 Aswen (Azewijn) en Theodem (Didam) worden genoemd in 828; Thuvine (Duiven), Gruosne (Groessen), Theodem (Didam) in 838; Harawa (Herwen) in 897; Eltnon (Elten) in 944; Berga ('s Heerenberg) in 1105; Sydehem (Zeddam) in 1142; Lengel in 1144; Loel (Loil), Wele (Wehl) en Waverlo (Dijk) in 1178; Beek in 1206 en  Stockem (Stokkum) in 1240.

840      Westervoort, Duiven en Groessen bezitten reeds een kerkje.

900    Omstreeks het jaar 900 wordt voor het eerste melding gemaakt van het Duivense landgoed Magerhorst.

Magerhorst in 1742 (Jan de Beijer) De Magerhorst, waarvan de oorsprong teruggaat naar het jaar 900, bevindt zich thans in de Duivense Ploenstraat tegenover huis De Ploen. Uit de naam valt af te leiden dat het huis op een horst, een hoger gedeelte in een vaak drassige omgeving, is gebouwd.

1000    In het Liemerse land zijn nederzettingen maar nog geen dijken. De rivieren en stroompjes treden voortdurend buiten hun oevers maar echt hoge waterstanden komen vrijwel nooit voor, omdat het water zich door het ontbreken van dijken vrijelijk kan verspreiden.

1138    De Utrechtse bisschop Andreas van Cuyck maakt de kerkgemeenschap van Duiven los van Groessen en verheft Duiven tot een zelfstandige parochie.

1150    Halverwege de 12e eeuw wordt in het Liemerse land een begin gemaakt met de aanleg van dijken. Het zijn lage "zomerdijken" om het zomerwater te keren. Ruim honderd jaar later komen in de "Lijermersch" de eerste winterdijken.

Dijkaanleg met eenvoudige hulpmiddelen is een onvoorstelbaar omvangrijke klus, die naast vakmanschap vooral ook veel logistiek inzicht vraagt.

1255   Graaf Otto II van Gelre koopt het goed te Eltingen (onder Duiven) van de Keulse abdij Deutz. Een jaar later verwerft hij middels een grote aankoop een goed te Zevenaar, bestaande uit hof, hoeven, landerijen, weiden, visrechten en woeste gronden, van het kapittel van Sint-Marie in Utrecht. Beide aankopen passen in de zuidelijk gerichte expansiepolitiek van Otto II.

 1300    De graven van Gelre en van Kleef (Kleve), die beiden gezag uitoefenen in onze omgeving, verkopen het Groessense en Duivense Broek aan een 26-tal hoevebezitters.

1328    De graven van Kleve (Kleef) en Gelre regelen in een Landbrief het beheer van dijken, weteringen en sluizen. Dit kan gezien worden als het allereerste begin van de georganiseerde waterbeheersing in onze streek. Er zou echter nog een lange weg van vele eeuwen te gaan zijn alvorens de bewoners van de Liemers gevrijwaard zijn van overstromingen.

1339    Gelre, waartoe ook Duiven in deze tijd behoort, wordt door de keizer van Beieren tot hertogdom verheven. Het is een zeer groot en belangrijk hertogdom; het omvat naast de huidige provincie Gelderland, grote delen van de huidige provincie Limburg (met onder meer Venlo, Venray en Roermond) en delen van het huidige Noord-Rijnland-Westfalen met onder meer het stadje Geldern waarnaar het hertogdom Gelre en de latere provincie Gelderland zijn genoemd. Het hertogdom Kleve vormt een wig tussen de Noordelijke en de Zuidelijke delen van Gelre. De zelfstandigheid van Gelre eindigt in 1543.

Omstreeks 1350 omvat het hertogdom Gelre: 1. Het Kwartier van Nijmegen (huidige Betuwe) 2. Het Kwartier van de Veluwe (ook genoemd Het Kwartier van Arnhem) 3. Het Kwartier van Zutphen (de huidige Achterhoek en Liemers) 4. Het Kwartier van Roermond (het huidige Limburg en delen van Noord-Rijnland-Westfalen)

1340     Uit een rekening van de rentmeester van de graaf van Gelre blijkt, dat in deze tijd Weel (Wehl), Betburg (Babberich), Zevenaar, Angeroy (Loo), Westervoort, Beek en Zeddam,  Duiven en Groessen tot de Lijmers gerekend worden.

1342     In de maand juli overstroomt een gebied tussen Lobith en Westervoort.

1355    Vanaf 1355 neemt de macht van Kleef in de Liemers sterk toe ten koste van Gelre.

Bezittingen van Gelre en Kleef (Kleve) in de Liemers omstreeks 1350 Voor 1350 bezit Kleef in de Liemers alleen Groessen, Leuven (tussen Oud-Zevenaar en Groessen), Oud-Zevenaar en Grondstein (nabij Elten). In de periode na 1355 worden o.a. ook Zevenaar, Huissen (Huussen), Wehl, Duiven, 't Loo, Ooy, Babberich, Eltingen (Weel) en Elten deel van Kleve.

1383    Pastoor van Duiven is de heer Sweder. Hij is de oudste pastoor van Duiven waarvan wij in onze tijd de naam weten.

1406    Ambt Liemers (o.a. Zevenaar, Duiven, Loo, Groessen, Wehl) van oorsprong Gelders grondgebied, wordt door Reinoud IV van Gelre aan het graafschap Kleef (Kleve) verpand.

1417     Graafschap Kleef, waartoe ook Duiven inmiddels behoort, wordt tot Hertogdom verheven.    

Gezicht op Kleef (Kleve) omstreeks 1570, gravure Frans Hogenberg
Het ambt Liemers, dat in 1406 wordt verpand aan Kleve, zou tot  het begin van de 19e eeuw Duits blijven.

1432    Na een extreem koude winter overstroomt de Liemers na het invallen van de dooi. De stad Arnhem stuurt haringen naar de slachtoffers.

1487    Het Kleefse drostambt Lymers, waartoe onder meer behoren Duiven, Groessen, 't Loo en Zevenaar, wordt gesplitst in de stad Zevenaar en Ambt Lymers. Deze situatie zal ruim driehonderd jaar tot het begin van de Franse tijd (1795) blijven bestaan.

1522    De uit Duiven afkomstige Derk Rembolts wordt de allereerste pastoor van de Zevenaarse Andreaskerk.

1540    Wolter van Weze is pastoor van Duiven.

1557     De vermaarde cartograaf Christiaan sGrooten, geograaf van de Spaanse koning Philips II, brengt het gewest Gelderland in kaart.

Een detail uit de kaart van Christiaan sGrooten betreffende de omgeving van Duven (Duiven) In de omgeving van Duiven zien we o.a. Westerfort (Westervoort), Groyssem (Groessen), Sevenaer (Oud-Zevenaar), Halsaff (Babberich), Dyem (Didam) en Dymer Bosch (Didamse bos).

1565    Uitzonderlijk strenge winter waarin half december 1564 de vorst intreedt. Op 2e Kerstdag vriest de Rijn dicht en tot in maart blijft het ijs begaanbaar.

1568    Begin van de Tachtigjarige Oorlog. De strijd tussen Spaanse en Staatse troepen brengt de bevolking in de Liemers regelmatig tot wanhoop.  

De staatkundige indeling van de Liemers en de omgevende gebieden in de 16e eeuw
Geel: Kleefs gebied   Groen: Gelders / Staats gebied   Licht Groen: Berghs gebied    Wit: zelfstandig gebied
Duiven is in deze tijd Kleefs gebied.

1570     De periode 1570 tot 1600 is in de Liemers (en Achterhoek) een uiterst onrustige tijd. De bevolking is wanhopig door rondtrekkende plunderende troepen: De ene keer Staatse en de andere keer Spaanse troepen en daar tussendoor rondtrekkende muitende bendes. Ook Duiven en omgeving gaat gebukt onder de terreur.

Plundering van een dorp door Pieter Molijn (Frans Halsmuseum, Haarlem)
Vooral tijdens de eerste helft van de Tachtigjarige Oorlog gaat de bevolking van het Gelders - Kleefs grensgebied regelmatig gebukt onder de wreedheden en plunderingen van Hollandse en Spaanse soldaten. 

1572    Begin juli worden 19 katholieke priesters uit Gorcum ontvoerd naar Den Briel. Als ze daar niet bereid zijn het katholieke geloof af te zweren worden ze een voor een opgehangen. De herinnering aan dit gebeuren, dat bekend staat als een van de dieptepunten in de opstand tegen Spanje, blijft tot ver in de 20e eeuw bij veel katholieken, ook in de Liemers, levend.

Links: Martelaren van Gorcum worden in een schuur terechtgesteld (19e eeuws schilderij van Cesare Fracassini) Rechts: Beeld van pater Claas Pieck in de bedevaartskerk in Brielle  Claas Pieck is de eerste, die wordt opgehangen, na hem volgen nog 18 paters.  De ontvoering van de 19 priesters vindt plaats door watergeuzen onder leiding van hun in 1571 door Willem van Oranje benoemde opperbevelhebber Lumey. Wanneer de priesters niet bereid zijn om het katholieke geloof af te zweren, worden ze in een schuur een voor een opgehangen. Na hun dood worden de 19 martelaren van Gorcum voor veel katholieken ook in de Liemers lichtende bakens in een periode van onderdrukking en duisternis. De herinnering aan het gebeuren in 1572 blijft tot ver in de 20e eeuw levend. Veel katholieken sluiten tot ver in de 20e eeuw hun dagelijks gebed af met: "heilige martelaren van Gorcum bidt voor ons".

1573    Reeds eind oktober begint in de Liemers een lange zeer strenge winter, waarin vrijwel alle wintervoorraden verloren gaan met grote tekorten en honger tot gevolg.

1581    De periode 1581 tot 1603 verloopt voor de bevolking in het Gelders - Kleefs grensgebied rampzalig. De Tachtigjarige Oorlog, een meedogenloze strijd tussen Spaanse en Staatse troepen, maakt veel slachtoffers onder de bevolking. Zowel Staatse als Spaanse soldatenbendes trekken regelmatig plunderend en brandstichtend rond. De terreur wordt mede veroorzaakt door de slechte betaling van vooral de Staatse soldaten.

1598    Van de Groessense pastoor Jacob Vallick verschijnt in Hoorn een herdruk van zijn zeer vermaarde publicatie "Tooveren".

1608    Een ontstellend koude winter zorgt voor grote problemen. In januari en februari vriest het zo hard dat zelfs de oudste mensen zich niet kunnen herinneren dit ooit eerder te hebben meegemaakt.

1609   Het Kleefse hertogelijke geslacht is uitgestorven. Het hertogdom Kleef komt door vererving in het bezit van de keurvorst van Brandenburg. De Kleefse gebieden in de Liemers (o.a. Zevenaar, Wehl, Duiven, Huissen) worden deel van Brandenburg.

Zes generaties hertogen van Kleve met op de achtergrond het historische Kleve
v.l.n.r.: Adolph IV (1417 - 1448), Johann I (1448 - 1481), Johann II (1482 - 1521), Johann III (1521 - 1539), Wilhelm (1539 - 1592) en Johann Wilhelm (1592 - 1609)

1624     In de eerste helft van de 17e eeuw komen vertegenwoordigers van veel Liemerse dorpen waaronder Groessen, Hoeselarij, Duiven en Ooy regelmatig voor het gerecht om gronden te verpanden. Dit is het gevolg van herhaalde inkwartiering van soldaten en veel oorlogsgeweld waardoor een enorme verarming onder de bevolking heeft plaatsgevonden.

1625    Boerderij de Poeldijk in Duiven wordt gebouwd. Deze boerderij aan de Ploenstraat, gelegen tussen de havezaten Ploen en Magerhorst, staat er heden ten dage nog altijd. Onderstaande foto is van 1964.

In 1880 kochten de over-over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen: Theodorus Jurrius (1837 - 1900) en zijn vrouw Maria Wilhelmina Cunera Jurrius-Peters (1854 - 1920) de Poeldijk. Ze bleven er tot hun dood wonen.
Opmerking: Op zaterdagavond 18 oktober 2008 heeft een grote uitslaande brand, die bestreden werd door de brandweercorpsen van Duiven, Arnhem en Zevenaar,  het woonhuis van de Poeldijk verwoest (zie tijdsbalk: Jaar 2008).

1638    Het ambt Liemers, waartoe onder meer Zevenaar, Duiven, Groessen en Loo behoren, krijgt het als gevolg van de Paltse inkwartiering zwaar te verduren. Veel soldaten maken zich schuldig aan beroving en ook als gevolg van drankmisbruik wordt grote schade aangericht.

1648    Einde van de Tachtigjarige Oorlog: Vrede van Munster. De Republiek der Nederlanden wordt door Spanje als een zelfstandige staat erkend. Duiven en veel andere plaatsen in de Liemers zullen pas vanaf 1 juni 1816 definitief deel uitmaken van Nederland.

Grens van de Republiek in 1648 Merk op dat het grootste deel van de Liemers geen deel uitmaakt van de Republiek, maar behoort tot het Duitse Rijk.

1652     De Gelderse landmeter Nicolaas van Geelkercken brengt onder meer de Lymers in kaart.

De omgeving van Seventer (Zevenaar),  Duven (Duiven), des Heerenberg ('s Heerenberg), Dydam (Didam) en Doesburg zoals getekend door N. van Geelkercken. Merk op dat het noorden onder en het westen rechts is.  Aert (Aerdt), Herwen en Panderen (Pannerden) liggen in de Betuwe.

1661    De Duivense havezathe Magerhorst, die in het begin van de vijftiende eeuw wordt genoemd als leen van de abdij van Elten, wordt gekocht door de familie Van Pallandt.  De oorsprong van het landgoed Magerhorst gaat terug naar omstreeks het jaar 900. Vermoedelijk is de naam Magerhorst als volgt te verklaren: "horst" slaat op een verhevenheid van de bodem in een verder laaggelegen land waarop het huis is gebouwd; "mager" heeft vermoedelijk betrekking op de kwaliteit van de grond.

Magerhorst omstreeks 1965

1682    Ernstige wateroverlast in de Liemers.

1701    De keurvorst van Brandenburg mag zich koning van Pruisen noemen, waardoor Duiven en het Ambt Liemers onderdeel worden van het Koninkrijk Pruisen, dat uitgroeit tot een machtige staat.

1702    Dysenterie, een ernstige darmaandoening gepaard gaande met hevige waterdunne bloederige diarree ("rode loop"), maakt in Duiven vijf dodelijke slachtoffers.

1709    Zeer strenge winter vanaf Driekoningen (6 januari); veel vee doodgevroren.

1711    In het voorjaar zijn er diverse dijkdoorbraken zoals de IJsseldijk bij Lathum en de Boterdijk bij Lobith. Veel voedselvoorraden gaan verloren, weiden blijven lang onbruikbaar en op grote schaal wordt honger geleden.
            In Duiven is geen morgen winterzaad behouden.

1714    Veepest veroorzaakt in de Liemers de dood van veel runderen en grote armoede onder de bevolking.

1715    Op 12 februari wordt in Duiven geboren Geertruijd Wiggers (1715-1773). Op 27 juli 1748 trouwt zij in Duiven met Jan van Brandenburg (1702-1788) uit Westervoort. Geertruijd Wiggers en Jan van Brandenburg zijn voorouders (8 generaties) in de directe lijn van Sam, Simon en Sjef van Keulen.   

1726   Uit een volkstelling blijkt dat landbouw en veeteelt verreweg de belangrijkste bronnen van bestaan zijn. Naast zeer veel agrariërs en dagloners treffen we blijkens deze volkstelling de volgende beroepen aan: 5 timmerlieden, 4 kleermakers, 4 vissers,  3 pastoors en 3 kosters, 3 schippers, 3 smeden, 2 kasteleins, een herder, een schout (vergelijkbaar met onze politieman), een edelman, een schoenmaker, een kuiper, een wever, een strodekker en een veerman.

1729    In de parochie Duiven heerst van juli 1729 tot januari 1730 een pokkenepidemie waaraan 15 mensen bezwijken.

1741    Een in economisch opzicht voor de Liemers belangrijke verandering betreft de wijziging van de postroute Arnhem - Keulen. De postwagens rijden niet meer via Doesburg, Doetinchem, Anholt en Wezel naar Keulen maar worden vanaf 1741 geleid via Westervoort, Duiven, Zevenaar, Elten, Spijckse veer , Kleef, Kalkar en Xanten.

De postwagen zoals deze vanaf 1741 moet hebben gereden van Arnhem via Westervoort, Duiven, Zevenaar en Elten naar Emmerich. Door de komst van de postwagens moet de weg door de Westervoortse polder worden verlegd en verbeterd  voor de somma van 30.000 daalders.

1743    In het voorjaar staat de Liemers onder water. Tientallen paarden en meer dan honderd runderen overleven het niet.

1743    Duiven wordt getroffen door de pokken.

1744    Omstreeks 10 maart komt geheel Pannerden onder water te staan als gevolg van een doorbraak in de Kanaaldijk. Ook een groot deel van Ambt Lijmers heeft te maken met de wateroverlast. Alleen de stad Zevenaar blijft droog, maar het juist bij de stad gelegen Zevenaarse Grieth komt onder water evenals grote delen van Duiven, Groessen, Angerlo, Giesbeek, Lathum en Westervoort. Tot overmaat van ramp is er in de Liemers in 1744 een zeer ernstige veeziekte.

1747    Een nieuwe golf van veepest veroorzaakt bittere armoede.

1749    Op 10 februari spoelt de Nieuwgraafse sluis uit de dijk, waardoor het gehele gebied tussen Westervoort en Doesburg onder water komt te staan.

1753    Op 19 december vindt dijkdoorbraak plaats bij de buurtschap Leuven / Leuffen (buurtschap tussen Oud-Zevenaar en Groessen). Een zeer omvangrijk gebied tot Steenderen komt onder water.

Doorbreken van de Rhijndijk in 1753
Meer dan drie maanden, tot eind maart 1754, blijft het water door de Leuvense doorbraak naar binnen stromen;
tot  in oktober 1754 werkt men dagelijks met honderd karren aan het herstel van de dijk.

1756    Het begin van de Zevenjarige Oorlog tussen Pruissen (waartoe ondermeer Zevenaar, Duiven, Lobith, Herwen, Huissen en Wehl behoren) enerzijds en Rusland en Oostenrijk anderzijds. Jonge mannen uit de Liemerse enclaves vluchten de grens over naar de Republiek om zich te onttrekken aan de Pruisische dienstplicht.

1757    Op 30 januari ziet men op het Gelders eiland de eerste tekenen van ijsgang. Het opgestuwde water stijgt, waardoor het nog dezelfde dag twee voet over de dijk loopt en de dijk ter hoogte van de Pannerdenschen Waerd breekt. Ruim een week later, op 9 februari, breekt de Herwense dijk op vijf plaatsen tegelijk door het opnieuw kruiende ijs en ook bij Pannerden volgen nieuwe doorbraken. Ook de dijk bij Leuven, tussen Oud-Zevenaar en Groessen breekt in deze rampzalige maand.

Door vele dijkdoorbraken, als gevolg van waterstuwing door het kruiende ijs, staat in februari 1757 de Liemers grotendeels onder water. Velen vertoeven dagenlang op zolders of daken van hun huis. Ook gaan veel huizen door de watermassa verloren.

1758     Dysenterie slaat opnieuw toe in de Liemers; ondermeer Lobith (35 doden), Duiven (12 doden) en Zevenaar (10 doden) worden getroffen door deze besmettelijke ziekte, die vooral in de 18e eeuw een echte volksplaag is.  

1758    De zomer is uitzonderlijk nat waardoor vrijwel alle landerijen onder water komen te staan en een groot tekort aan hooi ontstaat.  

1761    Op zondag 19 juli wordt in de R.K kerk van Duiven gedoopt: Wilhelmina van Huet (Huut). Zij is de dochter van Elbert van Huet (1716-1788) en Henrica Wolters (1735-1784). Twintig jaar later op 10 oktober 1781 trouwt Wilhelmina in Duiven met Jacobus Beerns (Berentzen / Beerndse), die in 1759 in Arnhem is gedoopt en in 1818 in Loo (Duiven) overlijdt. Wilhelmina van Huet (1761-1839) en Jacobus Beerns (1759-1818) zijn de over-, over-, over-, over-, overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1763    De stad Arnhem slaat bij Westervoort een schipbrug over de IJssel, waarna de weg Babberich - Zevenaar - Duiven - Westervoort relatief belangrijk wordt.

De schipbrug over de IJssel bij Westervoort

1763    De Zevenjarige Oorlog eindigt met de Vrede van Parijs. Pruisen is door de oorlog uitgeput; ontstellende armoede is het gevolg. Bovendien heeft een half miljoen soldaten en burgers, ongeveer 10% van de bevolking, het leven verloren; desondanks is de machtspositie van Pruisen in Europa voor lange tijd verzekerd, maar daar heeft de gewone man in de Pruisische enclaves in de Liemers (Zevenaar, Duiven, Wehl, Huissen, Lobith, Herwen en Aerdt) weinig aan. 

1764    Duiven wordt getroffen door de pokken.

1770     Rampjaar. Van november 1769 tot mei 1770 vinden in de Liemers talloze overstromingen, als gevolg van dijkdoorbraken, plaats.                                                           De afbeelding rechts laat een aantal doorbraken van Liemerse dijken zien in de 18e en 19e eeuw.

1770    Bij een dijkdoorbraak in december wordt een groot deel van Loo weggevaagd en ontstaat een waai, die bij de wederaanleg van de dijk aan de rivierzijde komt te liggen.

Voor het Gelders eiland en de gehele Liemers is 1770 door vele dijkdoorbraken een echt rampjaar.
 Vooral bij de onverwachte dijkdoorbraken op 2 en 3 december 1770 bij Zevenaar en  Loo is het menselijke leed onvoorstelbaar.

1771    In het voorjaar regent het gedurende vijf weken onophoudelijk, waardoor ook Duiven met een ernstige wateroverlast te maken heeft.

1777    Duiven wordt getroffen door de pokken.

1780    Op15 februari overlijdt in Emmerich de vermaarde tekenaar Jan de Beijer (1702 - 1780), die ook in onze omgeving vele kerken, dorpsgezichten en kastelen voor het nageslacht heeft vastgelegd.

			Gezicht op het dorp Duven (Duiven) in 1742, getekend door Jan de Beijer       Jan de Beijer

 

1781    Duiven wordt wederom getroffen door de pokken.

1783   In de parochie Duiven overlijden in het najaar 23 personen, waarvan 9 mensen afkomstig uit Westervoort, aan dysenterie (rode loop: een hevige infectieuze bloedende diarree). Alleen al bij de familie Diesvelt in Nieuwgraaf bij Duiven overlijden dat jaar zeven personen aan de gevreesde aandoening.  

1783     De steenoven in Leuffen (buurtschap tussen Oud-Zevenaar en Duiven) start met het bakken van stenen.

1784    Een felle en langdurige vorstperiode zorgt dat de rivieren tot op de bodem met ijs bedekt zijn. In februari zet de dooi in en in de middag van 29 februari breken bij Spijk dijken door. Een dag later zijn er dijkdoorbraken in Oud-Zevenaar. Begin maart staat een gebied tussen 's Heerenberg en Doesburg onder water.

1787    In de parochie Duiven sterven in de periode september 1787 tot februari 1788 vijf kinderen aan kinkhoest (pertussis), een aandoening gepaard gaande met kramphoest, die vooral bij zuigelingen levensbedreigend kan zijn.

1788    Om verspreiding van ziekten te voorkomen bepaalt de Kleefse overheid op 11 april dat voortaan twee begrafenisgebruiken achterwege dienen te blijven te weten: 
        * het afleggen van het lijk door een groot aantal vrouwen uit de verre omtrek
        * het meerijden van vele vrouwelijke familieleden op de lijkwagen.

1788   Johannes Wilhelmus Koch (1760 - 1833), zoon van Johannes P.C. Koch, schoolmeester in Kleef (Kleve), wordt benoemd tot schoolmeester van de Gereformeerde Gcmeente in Zevenaar. Later zou hij tot 1818 burgemeester-secretaris van Duiven zijn.

1789    Diverse dijkdoorbraken waardoor de Liemers weer onder water komt te staan.

1789    In Leuffen bij Duiven wordt door Arnold Bolck uit Oud-Zevenaar een steenfabriek opgericht, waarvan de oven zo groot is, dat daarin 340.000 stenen in een keer kunnen worden gebakken. 

1790    In de parochie Duiven sterven in het voorjaar drie kinderen aan kinkhoest (pertussis), een aandoening gepaard gaande met kramphoest, die vooral bij zuigelingen levensbedreigend kan zijn.

1792   Het aantal inwoners van de gehele Liemers, inclusief de heerlijkheid Wehl, is gedaald tot 4.400. Een belangrijke oorzaak van de bevolkingsafname is dysenterie, een infectieuze darmziekte die gepaard gaat met een hevige bloederige diarree en daarom in de volksmond wel "rode loop" wordt genoemd.   

1793    Pruisen verklaart Frankrijk de oorlog. De Duitse economie krijgt te maken met een enorme inzinking en de tabaksbouw in o.a. de Liemers krijgt een gevoelige tik.

1795    In Duiven overlijden 15 mensen aan tyfus ("rot en hete koortsen").

1799    Na een zeer koude winter wordt de Liemers opnieuw getroffen door een grote overstroming.

1800    Het begin van de 19e eeuw verloopt voor het gebied rondom Zevenaar, Huissen, Duiven en Wehl, de zogenaamde Kleefse enclaves in de Liemers,  zeer bewogen. Tot 1806 behoren de enclaves bij Kleef (Kleve), hetgeen in die tijd Pruisisch betekent. In de daarop volgende tien jaar behoort het gebied achtereenvolgens tot het Groothertogdom Bergh, het Koninkrijk Holland, het Franse Keizerrijk, enkele weken weer onder Nederlands bewind, dan weer Pruisisch bewind om tenslotte in 1816 aan Nederland toe te vallen. Machthebbers beschouwen de Liemers vaak als een wingewest en vooral tijdens de indeling bij het Groothertogdom Bergh wordt de bevolking uitgezogen.

1801    Aan de molendwang in ambt Liemers komt een eind. Door de molendwang mochten de inwoners van ambt Liemers (o.a. Duiven, Loo, Groessen en Zevenaar) alleen van de Zevenaarse Buitenmolen gebruik maken. 

1802    In de parochie Duiven sterven in mei / juni drie kinderen aan kinkhoest (pertussis), een aandoening gepaard gaande met kramphoest, die vooral bij zuigelingen levensbedreigend kan zijn.

1804    Nadat in 1801 in de Liemers een eind komt aan de molendwang, waardoor men in ambt Liemers (o.a. Duiven, Loo, Groessen en Zevenaar) tot 1801 alleen van de Zevenaarse Buitenmolen gebruik mag maken, wordt in 1804 in Duiven aan de Eltensestraat in opdracht van molenaar Mattheus van der Grinten een molen gebouwd. Deze korenmolen zal 140 jaar later in de 2e Wereldoorlog op 7 oktober 1944 worden verwoest (opgeblazen).

1808    Op 22 april komt Duiven bij overeenkomst in het bezit van Lodewijk Napoleon, koning van Holland.

1808    In de tweede helft van het jaar overlijden in de parochie Duiven vier mensen aan de zinkingskoorts (een vorm van tyfus). 

1809    Opnieuw grote overstroming in de gehele Liemers als gevolg van dijkdoorbraken te Oud-Zevenaar en de buurtschap Leuven; zeven mensen verdrinken. Bij de St. Martinuskerk is de hoogste stand van het water meer dan 15 meter boven Nieuw Amsterdams Peil.

			IJsgang tussen Arnhem en Westervoort in januari 1809 Rechts is de stad Arnhem met de Walburgiskerk te zien; links een boerderij aan de Westervoortse kant van de IJssel. Op 3 januari 1809 is er een hevige sneeuwstorm waarna de winter in alle hevigheid toeslaat. Rond de Pley bij Westervoort ontstaat een ijsmassa, die zowel de IJssel als de Rijn afsluit waardoor stroomopwaarts de Liemerse bandijk van Oud-Zevenaar tot Westervoort onder zware druk komt.  Op vrijdagochtend 13 januari om 7.30 uur begeeft de dijk het bij Ooy in de buurt van Toetenburg. Enige uren later breekt de dijk bij de Loowaard door. In korte tijd staat de gehele Liemers onder water. Zelfs in het relatief hoog gelegen centrum van Zevenaar-stad staat het water meer dan 1 meter hoog.

1809    In de loop van het jaar wordt een overlaat in de Liemerse banddijk gemaakt bij Babberich. Bij hoog water kan daarmee, om de dijken te ontlasten,  een brede strook weiland in het Zevenaarse en Didamse broek tijdelijk onder water worden gezet. Dit overtollige water wordt via een overlaat bij Bingerden in de IJssel geleid; op deze manier hoopt men in de toekomst bij hoog water een dijkdoorbraak te voorkomen.

1810    Door de erbarmelijke omstandigheden op de school in Duiven bedraagt het aantal leerlingen niet meer dan veertig, enige jaren eerder nog tachtig. Het schoolgebouwtje verkeert in uitermate slechte staat en de schoolopziener (inspecteur) meldt dat meester Hendrik Janssen nauwelijks in staat is enige regels te schrijven. Pas 8 jaar later, in 1818, wordt het schooltje enigszins gerenoveerd. 

1810    Op 1 juli wordt het Koninkrijk Holland en dus ook Duiven, ingelijfd in "het grote Franse Keizerrijk". Deze inlijving duurt tot 17 december 1813 wanneer Duiven weer Pruisisch gebied wordt, deel uitmakend van de zogenaamde Kleefse enclaves. 

1811   De mannelijke beroepsbevolking boven 21 jaar in het dorp Duiven telt 57 daghuurders, 11 arbeiders, 37 boeren, 3 boerenzoons, 17 boerenknechts, 18 ambachtslieden, 5 herbergiers en enkele mensen in ambtelijke dienst. Het percentage van de beroepsbevolking dat boer (de zoons inbegrepen) is, bedraagt 25. Het percentage daghuurders en arbeiders is 33. Daarmee is er een opvallend verschil in sociale opbouw in vergelijking met Westervoort, waar deze percentages respectievelijk 15 en 55 bedragen.

1811    Voor de mairie (gemeente) Westervoort (la commune de Westervoort), waartoe in deze tijd behoren de dorpen Westervoort, Duiven, Groessen en 't Loo worden tien mannen benoemd als gemeenteraadslid. Het zijn: 

- uit Duiven: Gerrit Peelen (1758-1831), Hendrik van Brandenburg (1751-1822) en Peter Nass (1790 - 1863)
- uit Groessen: Derk van Egeren (1757-1820), Lamert van Egeren (1762-1831) en Arnold Mutter (1774-1855)

- uit Loo: Reinder Peelen

- uit Westervoort: Hendrik ten Bosch, Evert ten Bosch en Anthonij Buss (1770-1841)

1813    Op 17 december zijn de Fransen door de Pruisen verslagen en wordt het oude ambt Liemers (Zevenaar, Duiven, Groessen, Loo, Wehl, Lobith, Tolkamer, Spijk, Herwen en Aerdt) weer een deel van Pruisen. Dit zal naar later blijkt slechts van korte duur zijn.

1814    Door ijsopstopping lopen eind januari de Rijndijken over. De gehele Liemers komt weer onder water te staan. In Duiven verdrinken 2 koeien en 34 huizen raken beschadigd.

1815   Het Weense Congres besluit dat het gebied tussen Emmerick en de (huidige) grens Duits wordt, in ruil voor Duitse enclaves Wehl, Liemers en Huissen, die tot Nederland gaan behoren. Lobith en Spijk worden vergeten en komen korte tijd later bij Nederland. Door dit besluit gaat Duiven in 1816 definitief bij Nederland horen.

1816    Na de val van Napoleon komt Duiven eerst onder Nederlands en daarna opnieuw onder Pruisisch bewind, totdat het op 1 juni 1816 definitief overgaat naar het Koninkrijk der Nederlanden.

In de Leeuwarder Courant van 31 mei 1816 wordt melding gemaakt van de overgave van Zevenaar, Huissen, Malburgen en de Lijmers waardoor het Koninkrijk der Nederlanden "met een niet onaanzienlijk met allervruchtbaarst bouwland en uitmuntende weiden beslagen en door nijvere inwoners bewoond territoir wordt vergroot". 

1817    In Duiven wordt Mathias Peters (1817-1897), zoon van Jan Peters en Maria Geretzen (Gerritsen), geboren. Hij wordt evenals zijn vader landbouwer en trouwt op 30 januari 1840 in 's Bergh met Anna Herfkens (1817-1895). Mathias Peters en Anna Herfkens zijn voorouders in rechte lijn (6 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1818    Petrus S. Nass wordt tot burgemeester van Duiven benoemd. Hij blijft dit gedurende een periode van bijna een halve eeuw tot 1863 en wordt daarmee de langstzittende burgemeester uit de geschiedenis van de gemeente Duiven.

1819    Een muizenplaag veroorzaakt onder meer in Duiven grote schade.

1820    De tabaksteelt krijgt na de overdracht van de Kleefse enclaves aan het Koninkrijk der Nederlanden een gevoelige klap door de hoge invoerrechten die voor de export van tabak naar Pruisen geheven worden.

1820    In het vroege voorjaar worden door de ongewoon hoge temperatuur massa's smeltwater over de rivier aangevoerd, waarbij ten gevolge van de instorting van de Babberichse overlaat (zie ook 1809) de Liemers weer geheel en al overstroomt. De Liemerse bevolking voelt zich geofferd en richt zich in een rekest tot koning Willem I met het verzoek de overlaat op bandijkhoogte te brengen. In niet mis te verstane bewoordingen schrijft men onder meer: "dat alle bewoners der Lijmers hun noodlot betreurende waartoe zij veroordeeld waren om als grensbewoners opgeofferd te moeten worden voor het gewaande voordeel der bewoners van het binnenrijk"     
 

1825    In plattelandsgemeenten wordt de titel van schout (voor het hoofd van de gemeente) veranderd in die van burgemeester.

De Liemers en omgeving uit een aardrijkskundig schoolboek door J. van Wijk Roelands Zoon uitgegeven door H.C.A. Thieme te Zutphen in 1827. Vermeld worden o.a. Duiven, Groessen, Loh, Westervoort en Zevenaar.

1826    Op 1 november wordt in Duiven de 76-jarige schoolmeester Hendrik Janssen eervol ontslagen met de toezegging van een jaarlijks pensioen van 150 gulden (omgerekend ongeveer 70 euro). Hij wordt opgevolgd door Joannes Rutjes uit Duiven. De omstandigheden op de Duivense school zijn verre van ideaal. Zo herbergt het schoollokaal met een oppervlakte van niet meer dan veertig vierkante meter in de winter tot wel 125 kinderen.  

1829     Het begraven in de kerk is niet meer toegestaan. Elke gemeente met meer dan duizend inwoners wordt verplicht een begraafplaats buiten de bebouwde kom aan te leggen en het oude kerkhof om de kerk te sluiten.

1833    Johannes Rutjes, hoofd van de parochieschool en koster, opent in Duiven een Franse kostschool. De leerlingen krijgen les in de naast de kostschool gelegen Duivense dorpsschool.

De voormalige kostschool in Duiven van Johannes Rutjes omstreeks 1920 Omstreeks het midden van de 19e eeuw telt de school ongeveer 40 kostleerlingen. Op 4 augustus 1863 wordt de kostschool opgeheven. In de veertig jaar van haar bestaan hebben veel priesters,  waaronder Aartsbisschop Henricus van de Wetering, hier hun eerste opleiding gevolgd. In 1925 zou de voormalige kostschool in het bezit komen van kloosterzusters. Daarna zou het deel worden van het Duivense raadhuis.

1835    Een van de eerste voorvechters van katholiek onderwijs Th. Brouwer wordt kapelaan in Duiven.  In 1837 / 1838 schrijft hij een aantal geruchtmakende publicaties waarin hij de openbare school aanvalt en de bijzondere (R.K.) school verheerlijkt. Brouwer is een befaamd publicist en redenaar, die omstreeks 1847 een aanbod om professor in Leuven te worden van de hand wijst. In 1846 wordt Brouwer pastoor in Pannerden en in 1848 deken-pastoor in Arnhem.

1836    De famillie Van Nispens tot Sevenaer koopt de Duivense havezate De Magerhorst, die vervolgens als boerderij wordt verpacht.

Olieverfschilderij  van De Magerhorst (door A. Markus eind 19e eeuw) Na een brand in de 19e eeuw is de bovenverdieping van de Magerhorst afgebroken en in verkleinde vorm herbouwd. Havezate De Magerhorst in Duiven bestaat heden ten dage nog altijd.

1837    Op 5 november wordt in Pannerden geboren Theodorus Jurrius (1837 - 1900), over-over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen. Theodorus trouwt op 23 september 1873 in Duiven met Maria Wilhelmina Cunera Peters (1854-1920), over-over-overgrootmoeder van Sam, Simon en Sjef van Keulen. Vanaf 1880 tot hun dood woont de familie Jurrius-Peters op boerderij Poeldijk in Duiven.     

1838    Als gevolg van kruiend ijs, meer dan 7 meter hoge ijsbergen op 28 februari bij Spijk, zijn de dijken in groot gevaar. In de vroege ochtend van 1 maart om 2.30 uur breekt de dijk bij Rees door. Om 11.00 uur is het water de gemeente Wehl reeds genaderd en enkele uren later staan de buurtschappen Broek, Meerenbroek en Achterwehl volledig onder water. De volgende dag, 2 maart, bereikt het water onder meer Zevenaar, Duiven en Westervoort. Aangezien ieder is gewaarschuwd blijft de schade beperkt. 

1838    Polderdistrict Lijmers wordt gevormd. De belangrijkste doelstelling is de verbetering van de dijken langs de oude Rijn en Rijn. Een begrijpelijke keuze gezien de zeer vele dijkdoorbraken.

1840    De oude Duivense dorpsschool wordt afgebroken en vlakbij wordt een groter schooltje in gebruik genomen, dat door bijna tweehonderd kinderen wordt bezocht. 

1841    In het aardrijkskundig woordenboek (A. van der Aa, Gorinchem 1841) staat over Duiven onder meer:

"De gemeente bevat  de dorpen Duiven, Groessen en het Loo; telt 349 huizen, bewoond door 410 huisgezinnen, uitmakende een bevolking van ruim 2.300 inwoners, die het meest hun bestaan vinden in de landbouw. De R.K., ten getale van ongeveer 2.300, maken de staties van Duiven, Groessen en het Loo uit, en hebben in deze burgerlijke gemeente drie kerken. De Hervormden, wier getal 50 beloopt, worden tot de gemeente van Zevenaar gerekend. Men heeft in de gemeente Duiven drie scholen, een te Duiven, een te Groessen en een te Loo.
Men telt in de kom van het dorp ruim 700 inwoners en met de buurschap Nieuwgraaf ruim 800 inwoners. De R.K., die 800 in getal zijn, maken, met die van eenigen in de gemeente Westervoort, eene statie uit, welke tot het aartspriesterschap van Gelderland behoort, door eenen Pastoor en eenen Kapellaan bediend wordt".    

1843   In Duiven komt met de vestiging van Bernardus van Reijsen, heelmeester tevens vroedmeester, een definitief einde aan een eeuwenlange situatie dat men voor medische hulp op andere plaatsten zoals Zevenaar en Arnhem is aangewezen.

1843    Op 24 mei sterft in Duiven op zeventigjarige leeftijd priester Johannes Gerritsen, na 25 jaar pastoor van Duiven te zijn geweest. De oorspronkelijk uit Ressen bij Bemmel afkomstige Gerritsen heeft bovendien vanaf 1816 de functie van aartspriester in Gelderland bekleed. 
Overeenkomstig het testament van pastoor Gerritsen wordt na zijn dood een stuk grond nabij de kerk vermaakt aan de Duivense Diaconie (armen van Duiven) onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat er nimmer huizen of ander "getimmerten" op mag worden gebouwd. Deze voorwaarde in de loop der ter tijd blijkbaar terzijde geschoven want in onze tijd bevindt zich op deze grond onder meer het Remigiusplein alsmede het winkelcentrum De Elshof.   

1844    Op 8 juli trouwt in Zevenaar Theodorus Berentzen (1798 - 1868), geboren in Duiven en van beroep kastelein en landbouwer met Helena Cornelissen (1816-1888) uit Elten. Zij zijn voorouders in rechte lijn (6 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.   

1845    Op 14 mei 1845, zes jaar na de opening van de eerste Nederlandse spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem, wordt de Rhijnspoorweg, die Arnhem via Utrecht met Amsterdam verbindt, geopend. Ruim tien jaar later in 1856 wordt deze spoorverbinding via Duiven en Zevenaar doorgetrokken naar Duitsland. De spoorverbinding geeft een economische impuls aan onder meer de Liemers.

1845    Overvloedige regenval heeft tot gevolg dat meer dan 75% van de oogst verloren gaat. De aardappelteelt verrot vrijwel volledig. Honger is het gevolg.  

1850    De gemiddelde levensverwachting in de Liemers bedraagt 34 jaar. Dit is in het bijzonder het gevolg van de grote kindersterfte.

1852    In een heel jaar verdient een arbeider in de Liemers ongeveer 300 gulden (135 euro).

1853   Bij aartsbisschoppelijk decreet wordt het dekenaat Doesburg opgericht. Het dekenaat omvat de R.K. parochies: Doesburg, Lathum en Giesbeek, Westervoort, Duiven, Groessen, Loo, Zevenaar, Oud-Zevenaar, Lobith en Tolhuis, Herwen en Aerdt, Pannerden, Didam, Beek, 's-Heerenberg, Zeddam en Azewijn. De allereerste deken wordt pastoor J. Willemsen van Duiven.  

1855    Door ijsopstopping breken 3 maart de Rijndijken bij Bislich (in de omgeving van Wesel). Vanuit Zevenaar en Duiven wordt in de vroege ochtend van 5 maart het eerste rivierwater gemeld. Grote delen van de Liemers staan in maart 1855 blank.

IJsgang op de IJssel voor Westervoort 1855

1856   Op  15 februari wordt het treinstation Duiven officieel geopend. Van 1856 tot 1936 is Duiven halteplaats voor treinen. In 1980 wordt Duiven opnieuw opgenomen als halteplaats voor treinen.

Dienstregeling Ned. Rhijn-Spoorweg 1859
Reistijd Duiven - Amsterdam (110 km) in 1859 ongeveer 3 uur en 20 minuten

1858    Verschijning van Maria in Lourdes. Ook op de overwegend katholieke bevolking van de Liemers maakt dit diepe indruk.  

R.K. Sint-Remigiuskerk te Duiven (foto: 1949) De toren is grotendeels romaans, waarbij de onderste drie geledingen van tufsteen zijn en stammen uit de periode van voor 1300. Het bovenste lid, dat stamt uit de tijd van de gotiek (15e eeuw) is van baksteen.

1860    De aan de Duivense Dorpstraat gelegen bierbrouwerij, die inmiddels van de familie Heijendaal is overgegaan naar de familie Nass, wordt tot de belangrijkste van Gelderland gerekend.

1866     De gemeente Duiven telt 2.700 inwoners en heeft een omvang van 3.507 hectare.

Gemeente Duiven in 1866
 

1867    Uit heel Europa, Canada en de V.S. gaan duizenden katholieke jongemannen, de zogenaamde Zouaven, naar Italie ter bescherming van de kerkelijke staat van Paus Pius IX; onder hen vele tientallen Zouaven uit de Liemers. De Nederlandse Zouaven verliezen het Nederlandse staatsburgerschap. In 1947 wordt hen dit echter teruggeven. Het betreft een posthuum eerherstel omdat de laatste Nederlandse Zouaaf in 1946 is overleden.     

Zouavenbeeld (Zouavenmuseum Oudenbosch) Duiven telt slechts één Zouaaf; het is Wilhelmus Antonius Greven, in Duiven geboren op 17 januari 1834 als zoon van de arbeider Gradus Greven en Maria Linthorst.  Het gezin waarin de toekomstige Zouaaf opgroeit woont in de Nieuwgraaf en telt zes kinderen, waarvan Willem de derde is. Willem wordt pauselijk Zouaaf op 18 februari 1867 en neemt dat jaar deel aan de veldtocht. Hij ontvangt daarvoor de Mentanamedaille. Hij overlijdt in het Militaire Hospitaal in Rome op 6 september 1868. Voor informatie: klik hier

1867    Door runderpest gaat het grootste deel van de veestapel verloren. Ook de oogst is slecht waardoor 1867 als rampjaar ervaren wordt.

1868    Extreme droogte in de Liemers veroorzaakt voedseltekort.

1869    De Begrafeniswet treedt in werking, waardoor voor het eerst in de geschiedenis de termijn van ter aarde bestelling in het hele land dezelfde wordt. Doden mogen voortaan niet eerder dan 36 uur en niet later dan de vijfde dag na overlijden worden begraven.

1871    Duiven, in het bijzonder de buurtschap Husselarij, wordt getroffen door een van de hevigste pokken-epidemieen uit haar geschiedenis. In een periode van drie maanden lijden 174 personen aan de ziekte waarvan er 33 sterven; hieronder pastoor Joannes Peters uit 't Loo. Als dank voor zijn inspanningen schenkt het gemeentebestuur van Duiven heelmeester E. Daamen ("die dag en nacht met zelfopoffering aan de lijders zijn diensten te wijden") een fraaie pendule.

1873    In september eist dysenterie (rode loop) in Duiven twee mensenlevens.  

1873    In Duiven trouwen op 23 september Theodorus Jurrius en Maria Wilhelmina Cunera Peters (over-over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen).  

De Remigiuskerk in Duiven waar op 23 september 1873 de kerkelijke bevestiging plaatsvindt van het huwelijk tussen Theodorus Jurrius en Maria Peters.

Theodorus Jurrius en Maria Peters stichten een kinderrijk gezin; in 22 jaar worden 14 kinderen geboren. Op de foto de familie Jurrius-Peters omstreeks 1897; tweede van rechts (met donkere kleding) Anna Wilhelmina Jurrius, over-overgrootmoeder van Sam, Simon en Sjef van Keulen. (foto van mevr. Riet Selman, kleindochter van het echtpaar Jurrius-Peters)

1875    In de periode 1875 - 1895 is door de landbouwcrisis sprake van grote werkeloosheid. Ook inwoners van Duiven zoeken werk in het Duitse Ruhrgebied.

1876    De aan de Duivense Dorpsstraat gelegen bierbrouwerij wordt door de familie Nass verkocht aan de weduwe Otten uit het Noord-Limburgse Bergen, ten behoeve van haar zoon Coenraad. De brouwerij krijgt de naam "de Star".

Stoombierbrouwerij "de Star", in het begin van de 20e eeuw Omstreeks het midden van de 19e eeuw behoort de brouwerij tot de belangrijkste van Gelderland. Omstreeks 1922 zal het bedrijf veranderd worden in een bierbottelarij en mineraalwaterfabriek.

1877     Op 22 december overlijdt in Duiven Henricus van Keulen (1833-1878), echtgenoot van Maria Elisabeth (Betje) de Wit (1851-1887). Bij zijn dood in december 1877 is hun zoon, de over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen,  Johannes (Jan) Wilhelmus van Keulen (1876-1952) pas 20 maanden oud en moet hun tweede kind Henricus (Hend) Theodorus van Keulen (1878-1957) nog geboren worden.

1880     De over-over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen: Theodorus Jurrius (1837 - 1900) en zijn vrouw Maria Wilhelmina Cunera Jurrius-Peters (1854 - 1920) kopen de boerderij Poeldijk,  gelegen tussen de havezaten Ploen en Magerhorst aan de Ploenstraat in Duiven. Ze zouden er tot hun dood (in respectievelijk 1900 en 1920) blijven wonen.

Achterzijde van de boerderij Poeldijk in 1964 Opmerking: Op zaterdagavond 18 oktober 2008 heeft een grote uitslaande brand, die bestreden werd door de brandweercorpsen van Duiven, Arnhem en Zevenaar,  het woonhuis van de Poeldijk verwoest (zie tijdsbalk: Jaar 2008).

1881    De katholieke dorpsschool in Duiven wordt opgeheven. De kinderen gaan naar de openbare school. 

1882    In  Duiven wordt aan de Rijksweg door de doortastendheid van hoofdonderwijzer P. Geubbels een modern nieuw schoolgebouw geopend. Leerlingen van deze school zijn onder meer Jan van Keulen (1876 - 1952) en Anna Jurrius (1876 - 1942), de betovergrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.      

Marmeren steen in 1882 geplaatst met de tekst:  "H.J.H. Libourel, burgemeester van Duiven, heeft den eersten steen van dit gebouw gelegd den 22sten Julij 1882" Dhr. P. Geubbels (1848 - 1937) wordt in 1876 in Duiven benoemd tot hoofdonderwijzer. Bij aankomst treft hij een vervallen schooltje aan met een schamele inboedel en vrijwel geen leermiddelen. Mede door de doortastendheid en goede contacten van Geubbels kan burgemeester Libourel op 22 juli 1882 de eerste steen leggen voor een nieuw schoolgebouw, dat ook landelijke aandacht krijgt als voorbeeld van moderne scholenbouw. In 1892 neemt Geubbels ontslag als schoolhoofd en start in Duiven het "Instituut Geubbels", een kostschool voor jongens. De nieuwe hoofdonderwijzer wordt in 1892 de heer Gerrits, die op zijn beurt achtereenvolgens wordt opgevolgd door Van der Ven, Beerling (of Beerlinck), Van Gemert en Scholten.

De lagere school in Duiven (omstreeks 1925) met aan de rechterzijde het huis van hoofdonderwijzer Beerling.

1883    De aardappeloogst gaat voor het tweede achtereenvolgende jaar door wateroverlast verloren. 

1886    Een rampjaar voor veel boeren: Na een uitzonderlijk warme en droge voorzomer volgt een overvloed aan regen waardoor veel weilanden onder water komen en het vee opgestald moet worden. Veel boeren hebben onvoldoende mogelijkheden om de dieren bij te voeren. Tot overmaat van ramp heerst een epidemie van mond- en klauwzeer.

1890    In Duiven wordt op 19 oktober Jozef (Jan) Theodorus Gerrits (1890 - 1965) geboren. Jan Gerrits wordt onderwijzer en in 1921 het eerste hoofd van de dan nieuwe jongensschool (lagere school) en Mulo-school in de Nieuwe Doelenstraat in het centrum van Zevenaar. Jan Gerrits blijft meer dan 30 jaar een markant en imponerend hoofd van de Zevenaarse Andreasschool (lager onderwijs en M.U.L.O.).

                         Examengroep Andreas-Mulo in 1949 met Jan Gerrits uit Duiven op de voorste rij, vierde van links

1891    Op 11 maart besluiten 101 Liemerse boeren (68 uit Didam, 19 uit Zeddam en 14 uit Wehl) tot de oprichting van een coöperatieve roomboterfabriek waardoor Didam de primeur heeft van de allereerste coöperatieve roomboterfabriek buiten Friesland.  Het kapitaal wordt verkregen door uitgifte van aandelen van f 50,- (22,50 euro) aan ieder van de deelnemers. De fabriek is al snel een groot succes en omgevende plaatsen zoals Doesburg in 1892, Zevenaar in 1893, Angerlo in 1894 en Wehl in 1894 volgen.

De Didamse roomboterfabriek, omstreeks 1900

1891    Hoofdonderwijzer Petrus Geubbels koopt het aan de Rijksweg in Duiven gelegen pand van oud-burgemeester Libourel. Na een verbouwing en na zijn functie als hoofd van de openbare school te hebben neergelegd start hij het later befaamd geworden Instituut Geubbels.

Het Instituut Geubbels zal tijdens haar ruim vijftig jarig bestaan van 1891 tot 1943 een uitstekende naam hebben; het onderwijsniveau wordt in den lande geroemd. Het instituut wordt tot 1921 geleid door Petrus Geubbels en daarna door zijn zoon Adrianus Geubbels. In 1945 wordt het pand in gebruik genomen als klooster voor paters Oblaten. In latere jaren doet het pand dienst als dependance van het gemeentehuis en als gereformeerde kerk.

1894    In de periode mei 1894 tot februari 1895 worden in de gemeente Duiven 27 kinderen getroffenen door difterie; vijf kinderen overlijden aan deze aangrijpende bacteriele aandoening, die vaak gepaard gaat met een zo hevige benauwdheid dat kinderen kunnen stikken.   

1900    Op 16 juni overlijdt in Duiven Theodorus Jurrius (1837-1900), echtgenoot van Maria Wilhelmina Cunera Peters (1854-1920). Theodorus Jurrius en Maria Peters zijn over-, over-, overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.   

1903    Op 30 april trouwen in Duiven Jan van Keulen en Anna Jurrius, over-overgrootouders van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

Jan van Keulen (1876 - 1952) en Anna Jurrius (1876 - 1942), omstreeks 1925 Jan en Anna zijn voor hun huwelijk buurkinderen; ze wonen schuin tegenover elkaar: Jan woont in Duiven in de Ploenstraat op de  Hagemans Hof en Anna woont in de Ploenstraat op Poeldijk. Na hun huwelijk betrekken ze een boerderij in Pannerden en krijgen daar 11 kinderen, waarvan er twee in het eerste levensjaar overlijden. In 1927 verhuizen ze naar een boerderij aan de Pannerdenseweg in Ooy bij Zevenaar.

1905    Het jaarloon in Duiven voor een inwonende boerenknecht bedraagt 80 tot 180 gulden; een inwonende meid ontvangt 60 tot 125 gulden.

1908    De tramlijn van Lichtenvoorde naar Zeddam wordt op 2 juli in gebruik genomen. Plannen om deze lijn door de Liemers via Didam, Zevenaar, Duiven en Westervoort door te trekken naar Arnhem worden echter nooit verwezenlijkt.

1914    Op 31 juli om 12.10 uur kondigt de Nederlandse regering een militaire mobilisatie aan. Korte tijd later breekt een weerzinwekkende oorlog (W.O. I 1914 - 1918) uit waarin 10 miljoen mensen omkomen. Hoewel Nederland buiten het oorlogsgeweld blijft, gaat ook in Duiven de bevolking gebukt onder angsten, onzekerheid, tekorten, ondervoeding, werkeloosheid en armoede.

1915    Door de oorlogssituatie (alle buurlanden zijn in de Eerste Wereldoorlog verwikkeld) ontstaan tekorten, waardoor de prijzen stijgen en de armoede ook in Duiven snel toeneemt.

 

1918     Op 27 mei meldt het persbureau Reuter dat de Spaanse koning alsmede Spaanse ministers lijden aan een geheimzinnige aandoening, die later de geschiedenisboeken ingaat als de “Spaanse griep van 1918”; een aandoening waaraan wereldwijd 20 miljoen mensen sterven. Omstreeks 10 juli komt bij Zevenaar de Spaanse griep de Liemers binnen, nadat in Elten en Emmerik enkele honderden gevallen van griep zijn geconstateerd.
De wereldwijde influenza-epidemie teistert ook Duiven. De Graafschap-Bode van 19 november 1918 meldt: "Overal, in 't binnenland hoort men van ziekte en sterven. In de dorpen luidt dag aan dag de doodsklok". Enkele voorbeelden: in Angerlo: 14 doden, in Herwen en Aerdt 30 doden en in Zevenaar 16 doden a.g.v. influenza.

 

1918    Op 11 november komt een eind aan een onvoorstelbaar bizarre en gruwelijke oorlog (Wereldoorlog I). Een groot deel van de Europese, vooral mannelijke jeugd, is afgeslacht. Naast de ongeveer 9 miljoen(!) dodelijke slachtoffers zijn vele miljoenen levens geknakt en gezinnen kapot gemaakt. Nederland en ook Duiven zijn de dans ontsprongen maar hebben wel de ontberingen (armoede) van de oorlog gekend.

1921    Op 17 april passeert een wel zeer bijzondere trein Duiven. Het betreft de begrafenistrein op weg van het Nederlandse Maarn naar het Duitse Potsdam met daarin het stoffelijk overschot van de op 11 april overleden Keizerin Augusta van Schleswig-Holstein (1858 - 1921). De keizerin, in ballingschap overleden in het Nederlandse Doorn (bij Maarn), wordt op 19 april in Potsdam begraven, waar ongeveer 250.000 mensen haar de laatste eer brengen.

Augusta Victoria van Sleeswijk-Holstein, echtgenote van de laatste Duitse keizer Keizerin Augusta overlijdt in ballingschap in de Nederlandse plaats Doorn. Op het in de buurt van Doorn gelegen station Maarn wordt zij voor haar laatste reis naar haar vaderland op 17 april 1921 uitgeleide gedaan door haar man keizer Wilhelm II en haar zoon Willem.

1921    In Zevenaar wordt bij de viering van het 400-jarig bestaan van de St. Andreasparochie op 23 september de R.K. Jongensschool en MULO-school geopend. Beide scholen staan onder leiding van de uit Duiven afkomstige heer J.Th. Gerrits (1890 - 1965), die vanwege zijn imposante voorkomen in de volksmond wel "lange Jan" genoemd wordt. Gedurende bijna een halve eeuw gaan ook leerlingen uit Duiven naar deze MULO-school.

R.K. Jongensschool en MULO-school in de Nieuwe Doelenstraat in Zevenaar (foto jaren twintig) Dit schoolgebouw is omstreeks 2000 afgebroken. Op de plaats van de vroegere school bevindt zich nu een parkeerterrein tegenover de COOP-supermarkt. In de periode 1937 - 1951 is Louis van Keulen (overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen) als onderwijzer in dit gebouw werkzaam.

1922     Op 3 januari wordt in Didam het nieuwe gebouw van de Land- en Tuinbouwschool in gebruik genomen. Uit de verre omtrek, ook uit Duiven, gaan vooral boerenzonen naar deze school, die erg goed staat aangeschreven. In 1956 wordt de naam van de school veranderd in "middelbare land- en tuinbouwschool".

Land- en tuinbouwschool in  Didam (1922)

 

1923     Op 10 september krijgt Duiven een eigen gemeentewapen. Het wapen omvat blauwe duiven en een roodkwartier waarin een karbonkel van goud dat afkomstig is van het wapen van het Duitse Kleef waarmee Duiven vele eeuwen intensief verbonden is geweest. Pas in 1816 komt de gemeente Duiven bij Nederland.

Wapen van de gemeente Duiven

1926     De autobusdienst "De Liemers" wordt opgericht waardoor Duiven een busverbinding krijgt met o.a. Arnhem, Westervoort en Zevenaar.

Trots voor de drie voertuigen vol passagiers staan v.l.n.r.
"Chef" Hendriks, Antoon Kok (van cafe de Unie), onbekend, Cremers (geldschieter van het busbedrijf), Wenting, Nol van Swaay en Paul van Ee.
De chauffeurs van deze bussen zijn Luc Hendriks (uit Arnhem), Hent de Raef (uit Babberich) en Joep Hetterscheit (uit Beek).

1926     Op 1 januari wordt de naam van de Duivense fanfare Welvaart gewijzigd in St. Remigius. Voorzitter is dan H. Ebbers, penningmeester A. Lenting en dirigent A. H. Spaan.

De Duivense fanfare Welvaart in 1922 met A.H Spaan uit Zevenaar als dirigent

1926    Watersnood in de Liemers als gevolg van een dijkdoorbraak in Pannerden.

De gearceerde gebieden staan in het voorjaar van 1926 onder water In Pannerden staat alleen de hogergelegen boerderij van "Van Keulen" niet onder water. Op bepaalde plaatsen bereikt het water een hoogte van meer dan drie meter. Ook landelijk trekt de watersnood grote aandacht. Mariniers schieten de bevolking te hulp. Op 7 januari 1926 brengt koningin Wilhelmina een bezoek aan Pannerden om de situatie in ogenschouw te nemen. De bevolking van de Liemers is in het verleden vaak geconfronteerd met de gevolgen van hoog water. Andere hoogwaterjaren van de laatste 125 jaar zijn 1882, 1883, 1906, 1914, 1920, 1930, 1946, 1948, 1952, 1955, 1957, 1865, 1966, 1970 en 1995.

1929    Een van de zwaarste winters van de 20e eeuw; de hevige koude duurt van januari tot half maart. Er zijn vele meldingen van afgevroren oren en ledematen. Op 11 februari vriest in Steenderen een melkrijder tijdens zijn dagelijkse rit op zijn wagen dood. De problemen zijn overal groot, ook al door de veelal eenvoudige niet geisoleerde huizen, waardoor de snijdende vrieswind naar binnen waait.

Een beeld van de dichtgevroren Rijn bij Pannerden in 1929. Ook met auto's wordt over de Rijn gereden.

1929    Op het terrein van het ziekenhuis in Zevenaar wordt het Maria paviljoen in gebruik genomen. Het is bestemd voor de verpleging van patienten met een besmettelijke ziekte afkomstig uit de gemeenten Zevenaar, Duiven, Westervoort, Herwen en Aerdt en Pannerden. Hiermee geven deze gemeenten uitvoering aan de in 1928 van kracht geworden Wet op de Besmettelijke Ziekten, waarin geregeld is dat alle gemeenten, alleen dan wel in samenwerking, dienen te beschikken over een barak voor de verpleging van besmettelijke zieken.

Kort na de opening van het Maria paviljoen in 1929 brengt ondermeer minister Verschuur van Volksgezondheid (rechts) een bezoek aan het paviljoen. Links van de minister dr. J.G.A. Honig jr. geneeskundig directeur van het ziekenhuis.  Voor het Maria paviljoen in Zevenaar bestaat gedurende de eerste jaren na de opening grote landelijke belangstelling, omdat het als model dient voor nieuw te bouwen inrichtingen. Het Maria paviljoen is de eerste inrichting in Nederland, waar het boxensysteem bij het verplegen van volwassen lijders aan besmettelijke ziekten consequent is doorgevoerd.

1929    De positieve ontwikkelingen van de jaren twintig worden bijzonder wreed verstoord door de beurskrach op 29 oktober: Het begin van een wereldwijde crisis, die zijn weerga niet kent.

1933    De gemeenteraad van Duivenspreekt zich vrijwel unaniem uit tegen invoering van waterleiding. Het zal tot 1947 duren alvorens Duiven besluit tot invoering van waterleiding.

1935    Halverwege de jaren dertig heeft de gemeente Duiven (Duiven, Groessen en Loo) 3800 inwoners en 33 winkels verdeeld over: 8 bakkers, 3 textielwinkels, 5 brandstoffenhandelaren, 7 rijwielhandelaren, 1 stoffeerderwinkel, 4 slagerijen met winkel en 5 overige winkels. Voor bijzondere aankopen moeten de inwoners naar Arnhem, Doetinchem of Emmerik.

1936    De Nederlandse Spoorwegen sluiten de stations in  Duiven, Groessen en Westervoort.

Station Duiven (foto omstreeks 1930) heeft als zodanig dienstgedaan van 1855 tot 1936. Van 1936 tot 1980 is het gebouw in gebruik geweest als woning. In 1980 is Duiven weer halteplaats voor treinen geworden. Het oude station is afgebroken en vervangen door een nieuw eenvoudig station.

 

1937     Fanfare St. Remigius in Duiven krijgt een vaandel. De eerste vaandeldrager wordt Drikus Nijland.

Vaandel St. Remigius en vaandeldrager Drikus Nijland,  eind jaren dertig

1938    Met de huisvesting is het in de eerste helft van de 20e eeuw ook in Liemerse gemeenten soms nog erg slecht gesteld, zoals blijkt uit onder meer  de Graafschap-Bode van 1938.

Uit de Graafschap-Bode (1938): "In de gemeente Wehl aan een smal wegje naar Nieuw-Wehl staat een steenen schuurtje: vier muren en een dak. Een vloer bezit het kot niet, evenmin behoorlijke vensters, of men zou de met planken dichtgespijkerde gaten voor zoodanig moeten houden. Van de dakpannen zijn er velen door de lieve jeugd stuk gegooid en de deuren kan men kwalijk nog zoo noemen ( ). Reeds ongeveer 10 jaar leeft Dien Damen hier (  )." Vergelijkbare toestanden kan men in de eerste helft van de 20e eeuw nog overal aantreffen.

1938    De legendarische priester-redenaar Henri de Greeve SJ (1892 - 1974) richt de "Bond zonder Naam" op om de naastenliefde te bevorderen. Voor zijn wekelijkse radio-uitzending het Lichtbaken genoemd op zaterdagavond blijven veel katholieken ook in Duiven graag thuis.

1939    Baron Sloet tot Everlo (1901 - 1993) wordt burgemeester van Duiven en blijft dit gedurende een periode van ruim een kwart eeuw.

W.J.A.F.R. van den Clooster,  Baron Sloet tot Everlo   burgemeester van Duiven van 1939 tot 1966

1940    Nacht 10 mei: Grote aantallen Duitse vliegtuigen komen over. Een onafzienbaar leger Duitse soldaten gaat via Zevenaar naar Westervoort. Na het opblazen van de Westervoortse brug ontstaat een file aan Duitse oorlogsvoertuigen van 20 km tot Emmerich.

Op vrijdag 10 mei wordt de Westervoortse brug in alle vroegte om 4.45 uur opgeblazen waardoor de Duitse invasie enige vertraging oploopt.

1940   In de ochtend van 11 mei begint de slag om de Grebbeberg, die drie dagen duurt. De Grebbeberg is het toneel van hevige gevechten, tragiek en wanhoop. De Nederlandse offers zijn enorm. Bij de slag om de Grebbeberg sneuvelen tussen 11 en 14 mei ongeveer 425 Nederlandse soldaten; onder de gesneuvelden twee dienstplichtige soldaten uit de gemeente Duiven: Antonius Jeurissen (23 jr) en Franciscus Raasing (23 jr).

Antonius Jeurissen uit Duiven sneuvelt op 11 mei 1940 op 23 jarige leeftijd in de strijd tegen de Duitsers aan de Grebbelinie. Zijn lichaam wordt 5 juni 1940 gevonden in een ingestorte stelling in de omgeving van boerderij Middelkoop ten zuiden van de weg Rhenen - Wageningen. Hij is begraven op het ereveld (rij 7, graf 47) in Rhenen (foto links). Franciscus Raasing uit Duiven sneuvelt op 13 mei 1940 op 23 jarige leeftijd in de strijd tegen de Duitsers aan de Grebbelinie. Zijn lichaam wordt 17 mei 1940 gevonden. Hij is begraven op het ereveld (rij 3, graf 21) in Rhenen.

1941    Het departement van Landbouw en Visserij legt de ruilverkaveling in het Duivense Broek van bovenaf op. De voorvechter van deze ruilverkaveling Ir.H.Verheij, directeur van de Didamse Land- en Tuinbouwschool, krijgt veel kritiek van de plaatselijke boeren. Wanneer de ruilverkaveling is gerealiseerd, verdwijnt de kritiek echter als sneeuw voor de zon. De herverkaveling leidt tot een betere waterhuishouding, betere bereikbaarheid van het land en verbetering van de grondkwaliteit.  

1944    Dinsdag 5 september is "dolle dinsdag". Bij station Duiven wordt een trein met zeven tankwagons met benzine in brand geschoten.
Begin september worden grote aantallen terugtrekkende Duitsers opgejaagd door de bliksemsuccessen van Amerikanen, Engelsen en Canadezen, maar eind september is er weer de terugkeer van geregelde Duitse troepen.   

In paniek terugtrekkende Duitsers op dinsdag 5 september 1944: Dolle dinsdag. Het zal echter nog tot 3 april 1945 duren voordat voor de inwoners van Duiven de oorlog echt voorbij is.

1944    Op dinsdag 19 september wordt een aantal Duitse vliegtuigen boven de omgeving van Duiven, Groessen en Loo aangevallen door Engelse jagers, waarbij zes Duitse vliegtuigen worden uitgeschakeld. Twee Groessense jongens, de broers Johan en Peter Meuwsen, 17 en 23 jaar, die hulp willen bieden bij een neergestort toestel worden door gefrustreerde Duitse SS-soldaten gefusilleerd. Alvorens de jongens worden doodgeschoten, worden ze gedwongen om in de uiterwaarden zelf hun graf te graven. De verslagenheid en woede zijn groot.     

1944    Op zaterdag 17 november is de situatie zo dreigend dat de inwoners van Duiven moeten evacueren. In april 1945 zullen ze terugkeren in een leeggeroofd en troosteloos Duiven.          

1945    Op dinsdag 3 april verlaten de Duitsers in een snelle run Westervoort, Duiven, Didam, Huissen, Zevenaar en Pannerden. Voor deze plaatsen is een eind gekomen aan een bezettingsperiode met ontstellend veel slachtoffers en grote materiele schade.

1945    De hulp aan zwaar getroffen Liemerse gemeenten blijft achter zeker gelet op de immense schade die ze geleden hebben door oorlogsgeweld en vernielzucht van Duitse soldaten. Onder leiding van de burgemeester van Duiven W.J.A.F.R van den Clooster, baron Sloet tot Everlo, wordt daarom in juli de stichting "De Lijmers" opgericht. De gemeentebesturen van Zevenaar, Westervoort, Duiven en Pannerden bundelen in deze stichting de krachten ten einde hun belangen bij overheid en hulpinstanties kracht bij te zetten.   

1947    Met 86 vorstdagen is 1947 de strengste winter van de 20e eeuw. Sinds mensenheugenis veroorzaken koude winters grote problemen. De snijdende vrieswind waait door de eenvoudige niet geisoleerde woningen. Andere zeer koude winters sedert 1870 zijn 1871, 1880, 1891, 1929, 1940, 1942, 1956 en 1963 geweest.

1947    Uit het landbouwkundig rapport over de Liemers blijkt dat de gemiddelde grootte van een boerenbedrijf in Angerlo 14 ha., in Didam 7 ha., in Duiven 12 ha., in Herwen en Aerdt 15 ha., in Pannerden 16 ha., in Wehl 7 ha., in Westervoort 9 ha. en in Zevenaar 8 ha. bedraagt.

            Het binnenhalen van de oogst in Pannerden op de Kijfwaard met de steenfabriek op de achtergrond
                     

1947    Op 5 november passeert ten kantore van notaris Th. B. Kampschreur in Zevenaar de oprichtingsakte van de N.V. Stoomzuivelfabriek De Liemers. De fabriek aan de Zevenaarse Molenstraat die vanaf 1898 in Duits bezit was en na de oorlog in beslag werd genomen door de Staat der Nederlanden, wordt eigendom van Duivense-, Groessense- en Zevenaarse melkveehouders.  

1950    Op 5 november passeert ten kantore van notaris Th. B. Kampschreur in Zevenaar de oprichtingsakte van de N.V. Stoomzuivelfabriek De Liemers. De fabriek aan de Zevenaarse Molenstraat die vanaf 1898 in Duits bezit was en na de oorlog in beslag werd genomen door de Staat der Nederlanden, wordt eigendom van Duivense-, Groessense- en Zevenaarse melkveehouders.  

1951    Op 3 oktober vindt de eerste landelijke TV-uitzending plaats. De N.T.S. (Nederlandse Televisie Stichting, voorloper van de N.O.S.) begint met 3 zenduren per week; in 1959 is dit al 15 uren per week. Wie beginjaren vijftig in het bezit is van een T.V. krijgt 's avonds de buurt op bezoek: Op woensdagmiddag en zaterdagmiddag is er van 17.00 tot 17.30 uur  een uitzending voor kinderen met o.a. Pipo de clown.

Ook Christiaan Polman (1878 - 1954), over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen is vol verwondering nadat hij voor het eerst een televisie-uitzending heeft gezien. Ik herinner me nog goed dat hij daarover sprak.

1952    Op 20 juni overlijdt in Zevenaar Jan (Johannes) W. van Keulen (in de Duivense Ploenstraat opgegroeid), de over-overgrootvader van Sam, Simon en Sjef van Keulen, op 76-jarige leeftijd.

Jan W. van Keulen wordt op 4 april 1876 in Duiven geboren. Nog voor zijn tweede verjaardag overlijdt zijn vader. Zijn moeder Betje de Wit, die als zeer lief wordt omschreven, hertrouwt in Duiven met Frans Aleven. Jan groeit op in het gezin Aleven maar nog voor zijn elfde verjaardag overlijdt ook zijn moeder. Op 27-jarige leeftijd trouwt Jan van Keulen met Anna W. Jurrius. Jan en Anna zijn in hun jeugd buurkinderen; ze wonen tegenover elkaar in de Ploenstraat in Duiven. Na hun huwelijk gaan zij wonen op een boerderij in Pannerden, waar zij samen 11 kinderen krijgen, waarvan er twee op zeer jonge leeftijd overlijden. De boerderij in Pannerden heeft door haar ligging regelmatig problemen met hoog water; daarom verhuist de familie in 1927 naar een boerderij aan de Pannerdenseweg in Oud-Zevenaar.  Ik herinner me Jan van Keulen als een erg vriendelijke en lieve opa.

1957    Dr. A. Gerver, directeur-geneesheer van het streeksanatorium in Zevenaar moet om gezondheidsredenen (M.S) zijn werk neerleggen. Gedurende meer dan  twintig jaar (1936 -1957) heeft hij onder veelal uiterst moeilijke omstandigheden van vaak bittere armoede en oorlogsellende zijn werk als longarts moeten verrichten in een tijd waarin ook in Duiven tuberculose (tbc) een zeer gevreesde ziekte is.

Dr. A.J. Gerver (1903 - 1962) met een assisterende zuster tijdens het aanleggen van een pneumotharax (stilleggen van een long) bij een tuberculosepatient (foto ontvangen van: mevr. I. Konersmann-Gerver).
Dr. Gerver heeft het sanatorium ondermeer geleid gedurende de moeilijke oorlogsjaren waarin hij zelf tweemaal door de Duitsers gevangen is genomen.  Direct na de oorlog heeft hij bij gebrek aan artsen enige tijd alleen voor de medische behandeling van tweehonderd patienten gestaan.


1958    De dorpskern van Duiven wordt aangesloten op waterleiding. Ter vergelijking: Westervoort krijgt in  1952 water, Spijk in 1953, Angerlo in 1954, Groessen in 1954, Loo in 1954, Pannerden in 1954, Wehl in 1958, Aerdt in 1961 en Herwen in 1961.

1959    Het dorp Duiven telt 2.200 inwoners; nauwelijks meer dan Groessen waar 2.000 mensen wonen.

Dorpscentrum van Duiven in 1955 (Ad Dekkers)

1960    Op 1 januari telt de gemeente Duiven 5211 inwoners.

1961    De A12 tussen Arnhem en Emmerich is (in fasen) gereed gekomen. Het traject Arnhem - Zevenaar wordt op 8 maart 1961 opengesteld. Tot die tijd moet het drukke interlokale en internationale verkeer door het dorpscentrum van Duiven.

1964   De ontdekking van het Groningse aardgas in Slochteren in 1959 veroorzaakt in de jaren zestig ook ingrijpende gevolgen voor de energievoorziening in de Liemers, waardoor kolenkachels ook in Duiven nu snel tot het verleden behoren.

Minister Andriessen brengt op 9 juli 1964 een werkbezoek aan het  Zevenaarse / Duivense Broek, waar op dat moment een belangrijke aardgasleiding wordt aangelegd.

1970    In Groessen wordt gemaal Kandia in bedrijf gesteld. Het zorgt ervoor dat wateroverlast in een gebied van 10.000 hectare, waaronder de gemeente Duiven, eindelijk tot het verleden behoort.

1970    Op 1 januari telt de gemeente Duiven 7232 inwoners.

1972    In het begin van de jaren zeventig wordt het dagelijkse transport van melk in melkbussen van de Duivense boerderijen naar de Zevenaarse melkfabriek vervangen door de rijdende melkontvangst, waarbij gebruik wordt gemaakt van vrachtwagens met gekoelde melktanks en apparatuur voor het leegzuigen van de koeltanks op de boerderijen.      

1980    Na een onderbreking van 54 jaar wordt Duiven weer halteplaats voor treinen op het traject Arnhem-Zevenaar-Doetinchem-Winterwijk v.v.

Op 31 mei 1980 wordt Duiven weer halteplaats voor treinen. Links het station Duiven omstreeks 1980 Rechts het station Duiven omstreeks 1930

1981        De gemeente Duiven wordt samen met Westervoort aangewezen als groeikern. Voor Duiven heeft dit tot gevolg dat in de periode van 1987 tot 1994 ongeveer 4.200 woningen worden gebouwd vooral in het gebied Duiven-West, Duiven-Zuid en Lommerweide. Vanaf 1994 heeft Duiven geen groeikerntaak meer waardoor vanaf die datum jaarlijks slechts een honderdtal woningen wordt gebouwd.      

1983        Het  Zweedse woonwarenhuis IKEA opent in Nieuwgraaf bij Duiven haar poorten voor het winkelend publiek.

1988       Op zondag 28 juli wordt het wegrestaurant van McDonald's in Nieuwgraaf bij Duiven geopend op de plaats waar voorheen de boerderij Driegaarden van Frans Goris stond.

Boerderij Driegaarden, die plaats heeft moeten maken voor bedrijventerrein Nieuwgraaf.

1984     Het processieverbod wordt uit de Nederlandse grondwet geschrapt. In Duiven, Oud-Zevenaar, Groessen en Loo vinden nog de jaarlijkse sacramentsprocessies plaats; dat is zeer bijzonder omdat in de tijd van de reformatie (1520 - 1600) de katholieken in Nederland hun geloof niet in het openbaar mochten belijden, laat staan een processie houden. Het overgrote deel van de Liemers hoorde toen echter niet bij Nederland, maar bij het Hertogdom Kleef dat wel godsdienstvrijheid kende. Toen in 1816 de Liemers bij Nederland kwam, werden de processies 'gedoogd' mits zij ieder jaar werden gehouden. In Duiven vindt sinds mensenheugenis de jaarlijkse processie plaats op de laatste zondag van augustus. Het is dan  processie-zondag en tevens kermis.

	Processie Oud-Zevenaar, 22 juni 2008 Een eeuwenoude processietraditie, vermoedelijk sedert de 11e eeuw, vindt  in Oud-Zevenaar nog elk jaar plaats.

1990    Op 1 januari telt de gemeente Duiven 14.801 inwoners. Tien jaar later bedraagt dit aantal meer dan 25.000. 

1998    Uit archeologische opgravingen blijkt dat Duiven in de vroege Middeleeuwen een belangrijke nederzetting moet zijn geweest.   

2001    Op 1 januari telt de gemeente Duiven 25.751 inwoners. Een halve eeuw eerder bedroeg dit ongeveer 4.500.   

2008    Een felle uitslaande brand verwoest op zaterdagavond 18 oktober de monumentale boerderij Poeldijk aan de Ploenstraat in Duiven. Voorouders en familieleden Jurrius - Van Keulen hebben deze boerderij (uit 1625) in de 19e en 20e eeuw vele decennia bewoond (zie voor meer informatie de Tijdsbalk met jaartal 1625). De boerderij was het ouderlijk huis van Anna Wilhelmina (van Keulen -) Jurrius, over-overgrootmoeder van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

Poeldijk De brand wordt op 18 oktober 2008 bestreden door de brandweerkorpsen van Duiven, Arnhem en Zevenaar. Alleen de buitenmuren, een schoorsteen en een schuur resteren na de verwoestende brand. De huidige eigenaar / bewoner van Poeldijk, de oud-huisarts Biermans, heeft het initiatief opgepakt om de verwoeste boerderij weer zo snel als mogelijk is in ere te herstellen. Hij hoopt dat deze herbouw reeds eind 2009 verwezenlijkt zal zijn. (bron: Dagblad De Gelderlander, 25 oktober 2008).

 

2009    Ouders van drugskinderen uit de gemeente Duiven ontvangen van burgemeester Zomerdijk een persoonlijke waarschuwing als hun kroost op straat met drugs wordt betrapt. De bijna vierhonderd jaar oude lijfspreuk " 't kan verkeren" (het kan veranderen) van de schrijver Bredero is daarmee wel erg ook op Duiven van toepassing.

Portret van Bredero (1585-1618) met boven zijn lijfspreuk " 't kan verkeren" en onder zijn personalia

 

2010   De in 2008 door brand grotendeels verwoeste boerderij Poeldijk aan de Ploenstraat in Duiven is na een grote restauratie volledig terug in haar oude glorie.

Boerderij Poeldijk aan de Ploenstraat in Duiven. Voorouders en familieleden Jurrius - Van Keulen hebben deze boerderij (uit 1625) in de 19e en 20e eeuw vele decennia bewoond. De boerderij was het ouderlijk huis van Anna Wilhelmina (van Keulen -) Jurrius, over-overgrootmoeder van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

2011    Streekhistoricus W. van Heugten uit Duiven publiceert een nieuwe verklaring omtrent de herkomst van de naam "Liemers" waarbij hij er vanuit gaat dat het begrip Liemers een samentrekking is van "lee"en "mers".  Lee verwijst volgens hem naar het waterstroompje de Lee dat begint in Loo en vervolgens van oudsher de grens vormt tussen Duiven en Westervoort en tenslotte overgaat in de Leigraaf. De term Lee stamt mogelijk van het Germaanse "laida" dat waterloop betekent. Mers is een Oudnederlands woord voor "mars" dat moeras, beemd of broek betekent. De naam Liemers zou dus verwijzen naar een moerasachtig gebied, ten noorden van Zevenaar en Duiven, dat afwatert via de Lee.

Detail kaart van Christiaan sGrooten (1557) ten noorden van Zevenaar en Duiven en ten zuiden van Lathum: moerasachtig gebied

2011    Op 12 februari overlijdt op 26-jarige leeftijd Jasper W. van Keulen (1984 - 2011), zoon van de uit Zevenaar afkomstige Haagse huisarts Will van Keulen ten gevolge van een noodlottig verkeersongeval in Milaan. Jasper is een uitzonderlijk talent: op 23 jarige leeftijd is hij arts waarna hij zich specialiseert tot vaatchirurg. In het kader van zijn aanstaande promotie vertoeft Jasper tijdelijk in het buitenland als het tragische ongeluk hem overkomt. Zijn gedrevenheid, gepaard met empathie, tomeloze energie en intelligentie hebben zijn leven gekenmerkt. Tegelijkertijd was hij bezig om in een welhaast logaritmische versnelling de wereld te verkennen. 
Jasper is de achterkleinzoon van Johannes W. van Keulen (1876 - 1952), die als kind opgroeide in de Ploenstraat op de Hagemanshof in Duiven. 

Jasper * Den Haag, 2 april 1984 na een turbulent stralend leven overleden ten gevolge van een noodlottig ongeval op 12 februari 2011 in Milaan

Jasper kort voor zijn dood bij het beoefenen van zijn geliefde sport in het universiteitselftal van Yale (USA) Ook in sportief opzicht heeft Jasper gestraald.

2012   In Duiven wordt een handtekeningenactie gestart voor een extra spoor op het traject Arnhem - Doetinchem. Op het station Duiven doen zich met name in de ochtendspits "Japanse" toestanden voor.

Station Duiven (2011) Een groter verschil met een eeuw eerder wanneer het station in 1936 vanwege het geringe aantal reizigers buiten bedrijf wordt gesteld, is nauwelijks voorstelbaar.

2012    Op vrijdag 16 maart promoveert Jasper W. van Keulen (1984-2011) postuum tot doctor aan de Universiteit van Utrecht. Het is een waardering voor zijn wetenschappelijke prestaties. Jasper is een achterkleinzoon van J.W van Keulen (1877-1952) en zijn vrouw Anna Jurrius (1876-1942), die beiden aan het eind van de 19e eeuw opgroeiden in de Ploenstraat in Duiven.

Jasper W. van Keulen  (1984 - 2011)