Stokkum

 

Stokkum: Snel door de tijd

 

Stokkum, een dorp met ongeveer 1.200 inwoners, gelegen aan de voet van Montferland, op de overgang van het vlakke Rijnland naar het Berghse heuvelland, maakt deel uit van de gemeente Montferland (fusie van de gemeenten Didam en Bergh), waarvan de gemeentehuizen zijn gelegen in Didam en 's-Heerenberg.
De oude benaming Stokhem voor Stokkum is te herleiden tot Stokheim waarbij "Stok" wijst op het kappen van bomen en "heim" zowel een huis als een dorp kan aangeven
.

150.000   Voor Christus     Riss-ijstijd ook genoemd Saale-ijstijd of het Salien. Een kilometers dik pakket van landijs duwt vanuit Noord-Europa een grote massa zand en kiezelstenen als een superbulldozer zuidwaarts. In onze omgeving ontstaan daardoor heuvels en heuvelachtige gebieden als de Eltenberg en het Montferland.

80.000   Voor Christus     Weichsel-ijstijd of laatste ijstijd. Een koude periode waarin op de heuvelachtige vlaktes in de omgeving van het huidige Montferland slechts korstmossen en grassoorten groeien en neushoorns, reuzenherten, mammoeten en rendieren grazen. In deze tijd zijn in onze omgeving geen menselijke bewoners.

4000     voor Christus     In de omgeving van Stokkum wordt gebruik gemaakt van vuistbijlen

500       voor Christus     Uit bodemvondsten is gebleken dat de bossen in de omgeving van Stokkum bewoond zijn.

 

697       na Christus         Willibrord bouwt de Martini-Kerk te Emmerik (op de plaats waar nu de St. Aldegundiskerk staat). Vanuit Emmerik verkondigen vervolgens missionarissen, onder wie de H. Suitbertus, het christelijk geloof, ook in het nabijgelegen Stokkum. Oorspronkelijk heeft Stokkum behoord bij de parochiekerk van de H. Martinus te Emmerik. In latere tijden wordt Stokkum een onderdeel van Zeddam.

 

700    In de tijdsperiode tussen 650 en 750 ontstaan de zogenaamde "heem"-namen. In onze regio zijn dat: Aswihem (Azewijn), Dideheim (Didam), Dotincheim (Doetinchem), Altheim (Elten), Hutheim (Huthum), Stockheim (Stokkum) en Sydeheim (Zeddam).

970    Voor het eerst wordt in schriftelijke stukken melding gemaakt van Voorthuysen, in de nabijheid van het latere Stokkum. Voorthuysen is dan een koningshof, dat door gouwgraaf Wichman van de burcht op de Elterberg geschonken wordt aan keizer Otto 1.


Boerderij Voorthuysen in de 20e eeuw getekend door B. Terhorst (1893 - 1986)

1206  Het kasteeltje Voorthuijsen, in de nabijheid van het latere Stokkum, komt in het bezit van het Emmerikse kapittel van Sint Martinus. Het vervult dan een herbergfunctie aan de oude handelsweg van Keulen naar het noorden voor doorreizende vorsten en clerici.

1240    Stokkum wordt in geschriften voor het eerst genoemd als Stokhem; vermoedelijk betreft het oorspronkelijk een vestiging van Frankische soldaten, die  rondom 800 na Christus veelvuldig de Rijn oversteken en gebieden aan de overkant (o.a. de Liemers) koloniseren. De naam Stokkum komt van "Stok", verbonden met het kappen van bomen, terwijl "heim" de betekenis van huis of dorp heeft.
Namen die daarna worden aangetroffen zijn onder meer Stockem, Stockhem, Stockken, Stockemer- en Stockumerbosch, Stukkom, Stokkom, Stockum en tenslotte Stokkum
.

  Nederzettingen in onze streek omstreeks 1200

Aswen (Azewijn) en Thedodem (Didam) worden genoemd in 828; Thuvine (Duiven), Gruosne (Groessen), Harawa (Herwen) in 897; Eltnon (Elten) in 944; Berga ('s Heerenberg) in 1105; Sydehem (Zeddam) in 1142; Lengel in 1144; Loel (Loil), Wele (Wehl) en Waverlo (Dijk) in 1178; Beek in 1206; Stockem (Stokkum) in 1240.

 

 


1240
    Hendrik van den Bergh verhuist van Montferland naar de nieuwe woontoren op de plaats waar nu Huis Bergh staat.

1257    Bij het gericht te Zeddam wordt omstreeks deze tijd Lambert van Stochem genoemd.

1290    Aan het eind van de dertiende eeuw is Doesburg verreweg het belangrijkste centrum in onze regio. De gehele Liemers tot aan Emmerik alsmede ook Doetinchem ressorteren onder het ambt Doesburg.

1355    In Stokkum wordt het boerenerf Eelhorst of Eekhorst vermeld.

1356    Stokhem wordt als buurschap vermeld.

1379    's Heerenberg krijgt stadsrechten.

1417    In Stokkum wordt het erf Barlhezen vermeld.

1432    In Stokkum wordt het landgoed "De Geer" vermeld. "Geer" duidt op een scheef toelopend stuk grond.


1470    Omstreeks deze tijd wordt in Stokkum reeds een meifeest gevierd. Het is de viering van de lente na een lange, koude winter.

1475    In Stokkum bestaat reeds een gilde, een organisatievorm van mensen die van het land moeten leven. Dit gilde zal tot 1845 blijven bestaan.

1490    Omstreeks deze tijd wordt  het kasteeltje "de Linthorst" in Stokkum gebouwd. Het is een kleine burcht met een ranke, vierkante toren.  Ruim tweehonderd jaar later, in het begin van de 18e eeuw, wordt het afgebroken.
Lint komt van glint: een omheining die uit palen en hekwerk bestaat. De g van Glinthorst is in de loop der tijd weggevallen.
Horst heeft betrekking op een hoger gelegen terrein dat relatief veilig is bij hoog water.


De Linthorst, gelegen aan het riviertje de Wild (Wijlt)
Kaart van Christiaan 's-Grooten  (1566)

1503    De zomer van 1503 is zinderend heet en kurkdroog en daardoor een kwelling voor de inwoners van Stokkum

1557    
De vermaarde cartograaf Christiaan sGrooten, geograaf van de Spaanse koning Philips II, brengt het gewest Gelderland in kaart.

Een detail uit de kaart van Christiaan sGrooten betreffende de omgeving van Stoeckem (Stokkum)

In de omgeving van Stokkum zien we o.a. Beeck (Beek) en Zeedam (Zeddam).

 



 

 


1568
    Begin van de Tachtigjarige Oorlog. De strijd tussen Spaanse en Staatse troepen brengt de bevolking in de Liemers regelmatig tot wanhoop.  

De staatkundige indeling van de Liemers en de omgevende gebieden in de 16e eeuw
Geel: Kleefs gebied     Groen: Gelders / Staats gebied     Licht Groen: Berghs gebied     Wit: zelfstandig gebied
Stokkum is Berghs gebied 

1572    Begin juli worden 19 katholieke priesters uit Gorcum ontvoerd naar Den Briel. Als ze daar niet bereid zijn het katholieke geloof af te zweren worden ze een voor een opgehangen. De herinnering aan dit gebeuren, dat bekend staat als een van de dieptepunten in de opstand tegen Spanje, blijft tot ver in de 20e eeuw bij veel katholieken, ook in de Liemers, levend.

Links: Martelaren van Gorcum worden in een schuur terechtgesteld (19e eeuws schilderij van Cesare Fracassini)

Rechts: Beeld van pater Claas Pieck in de bedevaartskerk in Brielle
  Claas Pieck is de eerste, die wordt opgehangen, na hem volgen nog 18 paters. 



De ontvoering van de 19 priesters vindt plaats door watergeuzen onder leiding van hun in 1571 door Willem van Oranje benoemde opperbevelhebber Lumey. Wanneer de priesters niet bereid zijn om het katholieke geloof af te zweren, worden ze in een schuur een voor een opgehangen. Na hun dood worden de 19 martelaren van Gorcum voor veel katholieken ook in de Liemers lichtende bakens in een periode van onderdrukking en duisternis. De herinnering aan het gebeuren in 1572 blijft tot ver in de 20e eeuw levend. Veel katholieken sluiten tot ver in de 20e eeuw hun dagelijks gebed af met: "heilige martelaren van Gorcum bidt voor ons".

 

1573    Reeds eind oktober begint in de Liemers een lange zeer strenge winter, waarin vrijwel alle wintervoorraden verloren gaan met grote tekorten en honger tot gevolg.

 

1581    De situatie in Stokkum is "ellendig". Velen zijn gevlucht naar Emmerik. De frontlijn van Staatse en Spaanse troepen bevindt zich midden in de regio, waardoor veel verwoesting en plundering plaatsvindt. 


1585     De periode 1570 tot 1600 is in de Liemers (en Achterhoek) een uiterst onrustige tijd. De bevolking is wanhopig door rondtrekkende plunderende troepen: De ene keer Staatse (Hollandse) en de andere keer Spaanse troepen en daar tussendoor rondtrekkende muitende bendes. Verwoeste huizen en kerken, onbebouwde akkers, plundering, doodslag, zware maandelijkse oorlogscontributies en roof van hele veestapels zijn aan de orde van de dag.

Plundering van een dorp geschilderd door Pieter Molijn (Frans Halsmuseum, Haarlem)
Vooral tijdens de eerste helft van de Tachtigjarige Oorlog gaat de bevolking van het Gelders - Kleefs grensgebied regelmatig gebukt onder de wreedheden en plunderingen van Hollandse en Spaanse soldaten. 
 

1596    De Zeddamse Oswalduskerk komt in gereformeerde handen. Boeren uit Stokkum redden een kostbare altaarkast uit de kerk van de Beeldenstorm. De Stokkumse boeren verbergen het schitterende houtsnijwerk onder een stromijt. Wanneer het in latere jaren weer veilig is, krijgt het kunstwerk een plaats in de R.K. schuurkerk van Zeddam.

1608    Een ontstellend koude winter zorgt voor grote problemen. In januari en februari vriest het zo hard dat zelfs de oudste mensen zich niet kunnen herinneren dit ooit eerder te hebben meegemaakt.

1624    Het hagelkruis in Stokkum wordt vermeld. Hagelkruisen, lange houten palen van ongeveer tien meter hoog met daarop een Grieks kruis, zijn in onze regio geplaatst met de christelijke intentie te bidden om geen hagelschade te krijgen aan gewassen Ook zijn er bij de hagelkruisen jaarlijks brood- of roggeoffers aan de armen gebracht. 
In de loop der tijd is het in 1624 vermelde Stokkumse hagelkruis echter verdwenen maar in 1994 is het heropgericht en tijdens de kermis in oktober van dat jaar ingewijd door pastoor H. Nollen.
 


 .

1638    De Liemers krijgt het als gevolg van de Paltse inkwartiering zwaar te verduren. Veel soldaten maken zich schuldig aan beroving en ook als gevolg van drankmisbruik wordt grote schade aangericht.


De weg naar 's Heerenberg wordt op een landkaart uit omstreeks 1638 expliciet vermeld 
Merk op: oost is links en  noord is onder  


1652     De Gelderse landmeter Nicolaas van Geelkercken brengt onder meer de Lymers in kaart. Ook Stockem (Stokkum) wordt vermeld.

De omgeving van Seventer (Zevenaar), Des Heerenberg ('s Heerenberg) en Dydam (Didam) zoals getekend door N. van Geelkercken.
Het noorden is onder en het westen is rechts. 
 

1660    Theodorus Pol(l)man wordt in 1660 in Stokkum geboren. Zijn ouders en huwelijkspartner zijn niet bekend. Theodorus Polman is voorouder in rechte lijn (10 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1668   Uit een vermelding van dominee Crucius dat de inwoners van Stokkum zich tijdens de vastenavondviering hebben misdragen, blijkt dat het vieren van vastenavond (carnaval), de laatste avond voor de vasten, in de 17e eeuw in de Liemers voorkomt.

Diverse liedjes over de vastenavondviering zijn bewaard gebleven, zoals het bekende foeke-pot-liedje. Hierbij lopen kinderen met een bus (foekepot) waarover een varkensblaas is gespannen van huis naar huis. Door de varkensblaas steekt een rietje dat op en neer wordt bewogen en daarbij een geluid produceert. Hierbij zingt men:
        "Foekepot, foekepot, foekepotteri-j
        geef mien 'n centje dan goa-k weer veurbi-j
        ik heb al zo lang met de foekepot gelope
        ik heb gin centjes um brood te kope"

1677    Op maandag 28 juni 1677 wordt de 19 jarige Hendersken Wolberinck, die woont bij haar tante in Stokkum terechtgesteld. Een jaar eerder was zij in Arnhem bij Jan Alers in betrekking. Hier wordt zij "bezwangerd" en vervolgens ontslagen. Omdat zij met de pasgeboren baby geen raad weet, doodt zij het en verbergt het vervolgens in het beddenstro. Zij wordt veroordeeld tot de dood aan de galg en op het galgenveld bij de Lengelse kapel begraven.

1681    De paters Franciscanen bouwen in Elten een nieuw klooster. Paters van dit klooster zullen een belangrijke rol spelen bij de recatholisering van naburige Staatse gebieden (o.a. Stokkum). 


Het Franciscanenklooster in Elten, gebouwd in 1681 ter vervanging van het in 1572 verwoeste klooster in de Briemer bij Emmerik.
J.H.A. van Heek maakt in 1952, kort voor afbraak van het zwaar beschadigde klooster, bovenstaande tekening.
 

1692    In Stokkum wordt in 1692 geboren Antonius (Teunis) Pol(l)man. Hij is de zoon van Theodorus Pol(l)man en een onbekende partner. Antonius Pol(l)man trouwt in 1717 in Zeddam (Ned. Gereformeerd) met Lamertje Spaens. Teunis en Lamertje zijn voorouders in rechte lijn (9 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1709    Zeer strenge winter vanaf Driekoningen (6 januari); veel vee doodgevroren.

1717    Op 17 mei trouwen in Zeddam (Ned. Gereformeerd) Antonius (Teunis) Pol(l)man met Lamertje Spaens. De in Stokkum wonende Teunis en Lamertje zijn voorouders in rechte lijn (9 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1718    Op 14 februari 1718 wordt in Stokkum geboren Theodorus (Derk) Pol(l)man (1718-1794). Hij trouwt met de uit Didam afkomstige Joanna Raben / Rabititz (1726-1795) en gaan wonen in Zevenaar (Grieth). Theodorus Polman en Joanna Raben zijn voorouders in directe lijn (8 generaties) van Sam, Simon en Sjef van Keulen.

1720
    Omstreeks deze tijd wordt het omstreeks 1490 gebouwde kasteeltje "de Linthorst" in Stokkum gesloopt.

1735
    In de nacht van 14 op 15 oktober brandt de woonvleugel van het kasteel Huis Bergh volledig af.


Gezicht op 's-Heerenberg (Jan de Beyer 1743)
Rechts kasteel Huis Bergh en links de kerk met daarnaast de toren.   
 

1740    De winter van 1740 is zeer koud. Na een relatief zachte december 1739 wordt januari 1740 extreem koud. In de periode van zaterdag 9 tot en met dinsdag 12 januari wordt het zelfs overdag in Stokkum niet warmer dan 10 graden onder nul. De barre winter wordt gevolgd door een extreem koud voorjaar. Door armoede hebben veel huizen nauwelijks of geen verwarming. Op zaterdag 7 mei sneeuwt het nog. Ook de zomer verloopt zeer koud waardoor de oogsten volledig mislukken. Het duurt jaren voor dat men het rampzalige jaar 1740 te boven is.

1755    Op Allerheiligen (1 november) vindt omstreeks 11.00 uur in de ochtend een zeer krachtige aardbeving plaats met (naar achteraf berekend) een kracht van 8,7 op de schaal van Richter. Het episch centrum van de aardbeving ligt bij Lissabon. Het aantal doden als gevolg van deze aardbeving is meer dan 50.000.
In de Liemers wordt geen melding gemaakt van beweging van de grond, maar wel van een sterke waterschommeling (waterbeving) in veel sloten en ook in het riviertje De Wildt (in de omgeving van Elten).

1756    Op zaterdag 11 december 1756 begint het streng te vriezen en de intense koude duurt onafgebroken tot maandag 7 februari 1757. De langdurige en intense koude is ook voor de  inwoners van Stokkum een enorme beproeving.


1769    Veepest veroorzaakt ook in Stokkum de dood van veel runderen en armoede onder de bevolking.
 


Voorjaar in de Lijmers, 1790

1780    Antoon Polman is gildebroeder van het St. Oswaldusgilde in Stokkum.

1783
    Een vreselijke  dysenterie - epidemie teistert ook Stokkum. De aandoening die vaak dodelijk verloopt en gepaard gaat met hevige darmkrampen, wordt vanwege de waterdunne rode bloederige diarree in de volksmond "ro(o)de loop" genoemd. Een andere benaming in de volksmond is persloop. Medici hebben in deze tijd geen notie van de oorzaak van de aandoening en het zal tot ver in de 19e eeuw duren alvorens de Japanse arts Kiyoshi de bacteriele veroorzaker van dysenterie ontdekt.  
Tot de slachtoffers van dysenterie in 1783 in Stokkum behoren: "Jan Dercksen, de vrouw van Bronckhorst en een kind, Griet Geerlich meid bij Bronckhorst, de zwangere vrouw van Weijers en drie kinderen, de vrouw van Bruni en twee kinderen".

1787    Gildebroeder Hendrik Polman van het St. Oswaldusgilde in Stokkum overlijdt.

1789  
 De winter van 1788-1789 verloopt extreem koud. Met de winter van 1708-1709 is deze winter de aller-koudste winter van de 18 eeuw. Mens en dier gaan gebukt onder de extreme koude en de gevolgen daarvan.

1790
   "Volle" boeren die omstreeks 1790 in Stokkum worden vermeld zijn: Derk Brugman, Bernt Hebing, Oswald Vinck, Lamert Aarntsen en Lamert Gudden. 
"Halve" boeren zijn: Garret van Udem, Evert Volleman, Jan Meyer, Jan Wienters, Arnt Arntsen en Derk Bronkhorst. 
"Daghuurders" zijn: Jan Wolsink, Claes Hoeckman, Bernt Jansen, Peter Kulleburg, Hendrik te Kamp, Hendrick Wilmse, Tunnes Polleman, wed. Wilhelm Harmsen, Hendrik Bronkhorst, Derk Tiecken, Joost Lanckerman, Wessel Bronkhorst, Tomas Gaelt, Jan Derksen, wed. Hendrik Harbers, Rut te Boekhorst, Jan Lanckermann en Tunis van Udem. 

1790    Op de omstreeks deze tijd gemaakte Hottinger Atlas wordt Stokkum vermeld als "Stoken".     



1799    Huis Bergh in 's Heerenberg wordt een seminarie voor de opleiding van R.K. priesters. Deze bestemming houdt het kasteel tot 1842.

1800    De maaldwang, de verplichting van boeren om het graan op een bepaalde molen te laten malen, wordt opgeheven.                  
Tot 1800 moeten boeren uit Azewijn, Vethuizen, Vinkwijk, Braamt, Kilder, Stokkum, Wijnbergen en Beek hun graan op de Zeddamse Torenmolen laten malen.

1808    Dorus Polman is gildebroeder van het St. Oswaldusgilde in Stokkum.

1811    Stokkum wordt bij de nieuwe "mairie" (gemeente) Zeddam gevoegd. Twee jaar later worden Stokkum en Zeddam echter alweer gescheiden. Zowel Stokkum als Lengel worden dan bij de marie (gemeente) 's-Heerenberg gevoegd. 

1813    Stokkum wordt bij de mairie (gemeente) 's-Heerenberg gevoegd. 

1816    Uitgezonderd enkele dagen in augustus regent het in 1816 van half mei tot in november vrijwel onafgebroken. Stokkum en omgeving zijn veranderd in een moeras. De oogst gaat verloren. De schade is onvoorstelbaar en wordt bovendien nog versterkt door het volledige gebrek aan gras als voedsel voor het vee. Bittere armoede is het gevolg en veel mensen voeden zich met voedsel dat onder normale omstandigheden aan varkens gegeven wordt. 

1817   Nadat het gehele jaar 1816 het extreem slechte weer ook in Stokkum voor enorme problemen zoals honger en armoede heeft gezorgd, verschijnt medio maart 1817 de zon, die zich daarvoor in dertien maanden vrijwel niet heeft laten zien. Het gewone klimaat keert eindelijk weer terug. 
Pas in de loop der 20e eeuw hebben wetenschappers vastgesteld dat de tijdelijke klimaatverandering, die de wereld in 1816 heeft gekweld, het gevolg is van de enorme vulkaanuitbarsting van de Tambora op het eiland Sulawesi in de Indonesische Archipel. Aan het begin van de 19e eeuw duurt het maanden tot jaren voordat nieuws van de andere kant van de wereld onze omgeving bereikt maar ook als men het toen eerder geweten had zou niemand een verband gelegd hebben tussen de vulkaanuitbarsting en de tijdelijke klimaatverandering.
 

1819    Miljoenen veldmuizen richten in de Liemers onvoorstelbare vernielingen aan.

1823   Arent Polman wordt gildebroeder van het St. Oswaldusgilde in Stokkum.

1824
   Willem Polman wordt gildebroeder van het St. Oswaldusgilde in Stokkum.

1825
    In plattelandsgemeenten wordt de titel van schout (voor het hoofd van de gemeente) veranderd in die van burgemeester.

De Liemers en omgeving uit een aardrijkskundig schoolboek door J.van Wijk Roelands Zoon uitgegeven door H.C.A. Thieme te Zutphen in 1827. Vermeld worden o.a. Stokkem, Zeddam, 's Heerenberg, Azewijn, Montferland, Braamdt  en Lengel.

 

1830    Bij de eerste volkstelling, die in de winter van 1829/1830 plaatsvindt, worden in Stokkum 47 woningen geteld. Het aantal gezinnen is in verband met dubbele bewoning iets groter.

1830     De Belgische opstand leidt tot afscheiding van Belgie van Nederland. 
Koning Willem I voert de militaire dienstplicht in. Velen voelen er echter weinig voor om voor een protestante vorst te vechten tegen het katholieke Belgie. Dit leidt ook in Stokkum tot grote onrust. In Lobith trekt zelfs een groep jongemannen door het dorp, die dreigt het gemeentehuis in brand te steken. De gouverneur van Gelderland stuurt daarop 90 soldaten om de rust te herstellen. Honderd (jonge)mannen, die vervolgens worden gedwongen in militaire dienst te gaan, deserteren in de winter van 1830 - 1831 en vluchten naar Pruisen.

1831     Eind februari 1831 komt een strafexpeditie, bestaande uit tweehonderd manschappen onder leiding van majoor Schimmelpenninck, naar Bergh, waartoe ook Stokkum behoort, om orde op zaken te stellen en dienstweigeraars op te sporen.

1833    De Leidse historicus dr. Jansen vindt op Montferland een Romeinse dakpan, die dateert van ongeveer 40 na Christus. Het betreft een van de oudste Romeinse vondsten in onze omgeving.

1835    De Emmerikse koopman Simon Jesaias Herschel (1790-1880) verzoekt het gemeentebestuur om vergunning voor het oprichten van een steen- en pannenfabriek in Stokkum. Onzeker is of de fabriek ook werkelijk is gebouwd.

 

1836    Op 29 november veroorzaakt een stormramp ook in Stokkum en omgeving grote schade. Tot de mensen die in Stokkum de grootste schade lijden behoren Daam Bodde, Jan Gal, Peter Gal, Mannes Schneider, Jan Span, Christiaan Stokman en Jan Versteege

1838    Enige inwoners van Stokkum ontdekken in de zandheuvels aan de huidige Eltenseweg een urnenveldje waar 15 urnen worden opgegraven. Wanneer korte tijd later de Leidse historicus dr. Jansen voor onderzoek naar Stokkum komt, is er nog slechts 1 urn te achterhalen. De overige urnen zijn verloren gegaan omdat de vinders het belang van hun vondsten niet beseffen. Ruim honderd jaar later in 1942 worden bij de aanleg van de autoweg opnieuw urnen gevonden.


1844
    Omstreeks deze tijd maken in Stokkum 12 boeren gebruik van de gezamenlijke weidegronden. Verder zijn er 37 dagloners, drie "eigenwerkdoenden" (ambachtsmensen), twee herbergiers, een kleermaker en een schoenmaker.

 

1845    In Stokkum wordt als kleermaker genoemd Hendrik Kipman, als schoenmaker Hendrik Peters en als herbergiers Antoon Jansen en Lambertus Ebbing.

 

1850    Tot omstreeks deze tijd functioneert het oude gilde in Stokkum dat eeuwenlang een belangrijke rol heeft gespeeld onder meer op het gebied van het gemeenschappelijk grondbeheer en in het verdere verleden bovendien bij de militaire verdediging. In de tweede helft van de 19e eeuw laat het oude gilde niets meer van zich horen, zodat het als ontbonden kan worden beschouwd. In februari 1888 wordt dit oude gilde officieel ontbonden. Enkele jaren eerder op 1 mei 1882 is dan al een nieuw gilde opgericht.

 

1851    De zomer verloopt voor de boeren rampzalig. Een lange periode van hitte en droogte eindigt met een hevig onweer met hagel en storm.

 

1852    Stokkum heeft 111 hectare woeste gronden. Een halve eeuw later omstreeks 1900 zijn deze vrijwel allemaal in cultuur gebracht.


1853    In Nederland en dus ook in de Liemers wordt de (R.K.) kerkelijke hierarchie hersteld. Als eerste aartsbisschop wordt monseigneur J. Zwijsen benoemd.

1855   Tot 1855 horen de katholieke inwoners van Stokkum tot de Oswaldusparochie in Zeddam, waarbij de mensen door de bossen naar de kerk gaan. Het bospad is ook bij overstromingen nog begaanbaar. In 1855 wordt Stokkum bij 's-Heerenberg gevoegd.

1856    Op 10 januari 1856 wordt Carolus A. L. Baron van Hugenpoth tot Aerdt (1825 - 1907) burgemeester van de gemeente Bergh, waartoe ook Stokkum behoort. Hij blijft dit bijna 40 jaar tot 23 april 1894, wanneer hij wordt opgevolgd door zijn zoon Johannes Nepomucenus. Carolus overlijdt op 16 oktober 1907 op 82 jarige leeftijd te 's-Heerenberg.


Carolus A.L.van Hugenpoth tot Aerdt
burgemeester van Bergh van 1856 tot 1894      

1858    Verschijning van Maria in Lourdes; ook op de overwegend katholieke bevolking van de Liemers maakt dit diepe indruk.  

1859    In het provinciaal verslag over 1859 wordt gemeld dat in de "geheele Lijmers, zooals doorgaans weinig heerschende ziekten zijn voorgekomen". Het wordt toegeschreven aan de "gezond ligging" van deze streek. 

1861      In Stokkum wordt door Dorus Wintering een molen gebouwd. Latere molenaars zijn: zoon Jan Wintering en vervolgens Jan Dueffels uit Duffelward bij Schenkenschans, getrouwd met Dora Winterberg, de molenaarsdochter. 


                                         De in 1861 gebouwde Stokkumse molen


1868
    Extreme droogte in de Liemers veroorzaakt voedseltekort.

1878    Op maandag 2 december 1878 wordt in huize De Gunne in Heino bij Zwolle uit een burgemeestersfamilie geboren Gerardus Antonius van Sonsbeeck (1878 - 1930). Hij wil missionaris worden maar door ziekte moet hij zijn plan aanpassen. In december 1906 wordt Van Sonsbeeck in Rijsenburg priester gewijd. In 1911 wordt hij kapelaan bij pastoor Munninghof in 's Heerenberg en op 17 februari 1914 wordt hij door de aartsbisschop belast met de oprichting van een nieuwe zelfstandige parochie Stokkum. Een jaar later wordt  hij de eerste pastoor van de nieuwe parochie Stokkum. Hij vervult dit ambt vijftien jaar tot zijn dood in 1930. Door zijn vele contacten, zakelijke aanleg en gegoede afkomst lukt het Van Sonsbeeck, een markante bourgondische dorpspastoor, een bloeiende parochie van de grond te tillen. In een in memoriam na zijn overlijden wordt hij omschreven als "uiterlijk ruw en nors, maar met een hart van goud". 

 


G. van Sonsbeeck

 

1879    Op 4 oktober komt de krant De Graafschap-bode voor de allereerste keer uit.

Voorpagina van de allereerste editie van de Graafschap-Bode
 
De Graafschap-Bode wordt uitgegeven door Misset in Doetinchem.
Op 1 april 1873 begint de grondlegger van het bedrijf, Cornelis Misset uit Haarlem, een kleine drukkerij in Doetinchem. Op zaterdag 4 oktober 1877 verschijnt de Graafschap-Bode in een oplage van 2.000 als een wekelijks nieuws- en advertentieblad voor het eerst. Vanaf 1 maart 1967 verschijnt het dagelijks.
 

.


 

 


1882
    In Stokkum wordt op maandag 1 mei in het huis van kleermaker Peter Motz (dat omstreeks 2000 het huis van Herman Derksen is) het Sint Oswaldusgilde (her)opgericht. In tegenstelling tot vroegere schutterijen heeft het geen militaire functie maar organiseert het schietwedstrijden en feesten. 

Het Oswaldusgilde tijdens de Stokkumse kermis omstreeks 1925
Boswachter Hendrik Gerritsen drukt als commandant en voorzitter tientallen jaren een belangrijk stempel op de vereniging.

 


1884
   Een uitzonderlijk zwaar onweer maakt in juli een einde aan een zeer droge periode. Beek en Stokkum worden zo zwaar getroffen, dat overal in de omgeving inzamelingen worden gehouden om de getroffenen te helpen.  

1884   Bakker  Johan Gerardus Reijers bouwt een watermolen, die wordt gevoed door water uit een aangelegde modderkolk met de naam 't Peeske. In latere jaren vanaf het begin van de 20e eeuw wordt 't Peeske een gezellige uitspanning in het Bergherbos. In onze tijd vermeldt de ANWB 't Peeske als het "enige Nederlandse bergmeer" In het boek 'Het Kerspel Beek in de Liemers' staat dat het Beekse Peeske een van de aantrekkelijkste plekjes in het Bergherbos is; volgens de ANWB het "enige Nederlandse bergmeer". Vooral op warme zomeravonden is het heerlijk toeven onder de hoge bomen en aan het rustgevende water. Die oase is er niet altijd geweest: de vijver is als modderkolk aangelegd om water te verzamelen voor de watermolen, die Johannes Gerhardus Reijers hier in 1884 bouwt


                                   Het Peeske

1885     Een aantal inwoners van Stokkum koopt gezamenlijk een lijkkoets. Vooral in de periode tot 1915 wanneer Stokkum nog geen eigen kerk heeft, voorziet deze lijkkoets wat betreft het vervoer van overledenen naar kerk en kerkhof in een belangrijke behoefte. Omstreeks 1960 is het vervoer overgenomen door een auto van begrafenisonderneming Agelink. De in 1885 opgerichte lijkwagenvereniging, waarvoor de inwoners van Stokkum afhankelijk van de gezinssamenstelling jarenlang contributie hebben betaald, is in 1989 opgeheven.

1888     De gemeenschappelijke of gemene gronden worden verdeeld onder een aantal Stokkumse boeren.

1889     Hevige hagelbuien veroorzaken op 3 juni een hagelramp. Vooral in Stokkum en Beek is de schade aan gewassen enorm. In omgevende gemeenten wordt gecollecteerd ten gunste van de getroffenen in Beek en Stokkum.

1890     De winter van 1890 / 1891 is uitzonderlijk streng. De decembermaand spant de kroon, want sedert het begin van de temperatuurmetingen in 1706 is het alleen in december 1788 nog kouder geweest.
Op dinsdag 25 november 1890 gaat de wind uit het noordoosten waaien en dat is het begin van een langdurige strenge vorstperiode. De gemiddelde ijsdikte in sloten is in de loop van december ongeveer 65 cm., plaatselijk wordt zelfs een dikte van 70-80 cm. bereikt. Mens en dier gaan gebukt onder extreme koude. Op 19 december vriest bij Elten een grensbeambte dood.

1894
     Eind juli 1894 brengt een hevig noodweer gepaard met onweer, storm en slagregens grote schade toe aan de veldgewassen
.

1895    Het jaar van de ontdekking van de film. In 1913 wordt in 's-Heerenberg de eerste bioscoop in Oost-Gelderland geopend onder de naam "1e 's-Heerenbergsche Bioscoop-Theater". In 1915 opent aan het Arnhems Nieuwe Plein (nu Willemsplein) het splinternieuw Luxortheater.

1897    In 's Heerenberg wordt de R.K. Pancratiuskerk ingewijd.



Interieur van de R.K. Pancratius in 's Heerenberg
De kerk is gebouwd in 1895 - 1897 naar een ontwerp van de bouwmeester Afred Tepe. Het meubilair en de kruiswegstaties komen uit de ateliers van W. Mengelberg. In de toren hangen de drie klokken, die in 1496 door Geert van Wou zijn gegoten. In het kerkgebouw boven het priesterkoor hangt een kruis, dat in de volksmond het botterkruus (boterkruis) wordt genoemd, omdat het is geschonken door iemand, die erg rijk is geworden van de botersmokkel.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de pastoor van de Pancratiuskerk (Galama) en de kapelaan (Van Rooyen) in het concentratiekamp Dachau vermoord. Uit respect en ter nagedachtenis zijn er na de Tweede Wereldoorlog enkele glas-in-lood ramen over hun deportatie en moord in de kerk aangebracht

 

 

 


 

 

 

1898   Johan (J.G.) Reijers (1846 - 1924) maakt in 't Peeske een zwembad met een badhuis dat op een vlot is geplaatst. Met het zwembad loopt hij zijn tijd vooruit. Het zwembad wordt echter geen succes omdat er door de lage temperatuur van het ijskoude bronwater weinig belangstelling is. Enkele jaren later wordt het zwembad daarom alweer gesloten. 


                                   

1899    In  de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw vermeldt het kasboek van het in 1882 heropgerichte St. Oswaldusgide de bedragen steeds in Duits geld (marken). Dit laat zien dat in deze tijdsperiode in onze omgeving Duits geld een belangrijker betaalmiddel is dan Nederlands geld.



                                     Stokkum (omstreeks 1910)  

1905    Omstreeks deze tijd komt in Stokkum (en elders in Nederland) een eind aan de jaarlijkse bezigheid van het eekschillen. Bij deze bezigheid worden eiken boomstammetjes geschild waarna het sap uit de schil wordt gebruikt als looistof om er in de leerfabriek met koeienhuid leer van te maken. De schilperiode is erg kort, de beste tijd is van half mei tot half juni, omdat daarna de schil te vast gaat zitten. In de schilperiode worden ontstellend lange werkdagen gemaakt. Vanuit Stokkum zijn de eekschillen vooral door Geurts naar de leerlooierij in Doetinchem gebracht.

1907    Op woensdag 16 oktober 1907 overlijdt op 82 jarige leeftijd Carolus A. L. Baron van Hugenpoth tot Aerdt (1825 - 1907), burgemeester van de gemeente Bergh, waartoe ook Stokkum behoort, van 1856 tot 1894. Hij wordt op maandag 21 oktober op het R.K. kerkhof in 's-Heerenberg bijgezet in het familiegraf.


In memoriam Carolus A.L.van Hugenpoth tot Aerdt burgemeester van Bergh van 1856 tot 1894      

1908    Stokkum krijgt voor het eerst een lagere school. Tot dat jaar gaan de Stokkumse kinderen naar de school in 's-Heerenberg. Dit gebouw zal ruim zestig jaar dienst doen als school.


Een schoolfoto van de lagere school in Stokkum omstreeks 1929, waarop meester Kolner, juffrouw Geurts en juffrouw Claessen (rechts) staan, die allen  gedurende zeer lange tijd aan de school verbonden zijn geweest; het langst juffrouw Claessen die van 1928 tot 1969 op de Stokkumse school onderwijzeres is geweest.

   


 

 

1912    Hendrik Gerritsen wordt voorzitter en commandant van het Stokkumse St. Oswaldusgilde en zal dit bijna veertig jaar tot 1950 blijven.

 


Hendrik Gerrtsen, omstreeks 1925

1912   Kasteel Bergh, in het centrum van 's-Heerenberg, een van de oudste Nederlandse kastelen, wordt op 9 juli gekocht door de textielfabrikant van Heek, die het geheel fraai laat restaureren en opnieuw inrichten.

Grote delen van Kasteel Bergh bestaan uit 14e-eeuws   muurwerk. De eerste vermeldingen van het kasteel dateren uit de 12e eeuw. 
Jan Herman van Heek (1873 - 1957), een actief natuurbeschermer,  koopt het kasteel met 1.400 hectare grond van de vorst van Hohenzollern. De nieuwe eigenaar stelt zich ten doel  kasteel Bergh als historisch monument te restaureren en in te richten; dit doel is inmiddels volledig gerealiseerd.

 

1912    Op maandag 29 juli branden in Stokkum de boerderijen van H. Damen en A. Mentink volledig af. Vijftien varkens komen in de vlammenzee om.


 Ansicht: Panorama Stockum en Kleef (begin 20e eeuw) 

1913 Op 30 maart wordt aan de Peeskesweg (hoek Schaapskooiweg) in 's Heerenberg het eerste Nederlandse Dierenpark geopend. Oprichter en eigenaar is de heer J.G.H. Burgers uit 's Heerenberg. Naast fazanten, pauwen, roofvogels en allerlei soorten watervogels zijn er wilde dieren te zien, hetgeen voor die tijd een sensatie is. Het dierenpark blijft 10 jaar in 's Heerenberg en verhuist in 1924 naar Arnhem. Nog altijd is Burgers Zoo door de natuurlijke wijze waarop de dieren er leven zowel nationaal als internationaal toonaangevend. 

Heel bijzonder en omvangrijk is vooral de fazantencollectie van Johan Burgers.
De dierentuin heeft in 's Heerenberg de naam "Fazanterie Buitenlust". De entree bedraagt 10 cent voor kinderen en 20 cent voor volwassenen.  Ondanks deze voor die tijd hoge entreeprijzen, komen er veel individuele bezoekers en groepen naar 's Heerenberg. Om de bereikbaarheid van zijn complex te verbeteren, wil Burgers de toegangsweg verharden. Wanneer dat niet lukt, besluit hij de dierentuin te verplaatsen naar Arnhem, waar de dierentuin uitgroeit tot de vermaarde Burgers' ZOO. 





 

 

1914    Kapelaan Van Sonsbeeck wordt op 17 februari door de aartsbisschop belast met de oprichting van een nieuwe zelfstandige parochie Stokkum. In 1915 wordt Van Sonsbeeck (1878 - 1930) de eerste pastoor van de nieuwe parochie Stokkum. Hij zal dit ambt vijftien jaar tot zijn dood in 1930 vervullen.  Geboren op 2 december 1878 te Heino (bij Zwolle) wordt Gerard van Sonsbeeck na zijn priesterwijding kapelaan in IJsselstein, vervolgens in 1911 kapelaan bij pastoor Muenninghoff in 's-Heerenberg en vanaf 1915 pastoor te Stokkum

 

 


G. van Sonsbeeck

 

1914    Op 31 juli om 12.10 uur kondigt de Nederlandse regering een militaire mobilisatie aan. Korte tijd later breekt een weerzinwekkende oorlog (W.O. I 1914 - 1918) uit waarin 10 miljoen mensen omkomen. Hoewel Nederland buiten het oorlogsgeweld blijft, gaat ook in de Liemers de bevolking gebukt onder angsten, onzekerheid, tekorten, ondervoeding, werkeloosheid en armoede.

1914
     De Eerste Wereldoorlog breekt uit. De Nederlandse regering wil ten koste van alles de neutraliteit bewaren en afzijdig blijven. In 1917 begint Duitsland echter zijn onbeperkte duikbotenoorlog en worden ook schepen uit neutrale landen, zoals Zweden, Nederland en de Verenigde Staten, aangevallen. Omdat Duitsland bang is dat Nederland zich daarom aan de kant van de geallieerden schaart, beginnen de Duitsers in het bosgebied tussen Stokkum, Beek en Elten en rond Eltenberg met het aanleggen van 84 betonnen bunkers, permanent bemand en bewaakt door enkele honderden Duitse infanteristen. Gelukkig blijft het hier echter bij en ondergaat Stokkum en haar wijde omgeving niet hetzelfde lot als de slagvelden van Vlaanderen en Noord-Frankrijk. 

  De Nederlandse grenswacht in 's-Heerenberg omstreeks 1914

1915    In april verleent het gemeentebestuur van Bergh toestemming voor het aanleggen van een eigen begraafplaats in Stokkum. Op dinsdag 18 mei wordt het R.K. kerkhof door de Didamse deken Reuvenkamp plechtig ingezegend. Al op donderdag 27 mei wordt de eerste begraven: Elisabeth Streup, echtgenote van Lodewijk Seegers.

1915  De R.K. kerk in Stokkum wordt in gebruik genomen. Op 21 september wordt de kerk door de Aartsbisschop van Utrecht plechtig geconsacreerd. 
De financiering van de kerk is grotendeels geschied door de pastoor. De Heilige Suitbertus, een missionaris afkomstig uit Engeland, wordt als patroonheilige gekozen. Stokkum is de enige parochie in Nederland, die Suitbertus als patroon heeft (feestdag 1 maart).

De St. Suitbertuskerk gezien vanuit de Pastoor van Sonsbeeckstraat

 

 

 

1915    Door de oorlogssituatie (alle buurlanden zijn in de Eerste Wereldoorlog verwikkeld) ontstaan tekorten, waardoor de prijzen stijgen en de armoede ook in Stokkum snel toeneemt. Daarentegen zijn er ook velen die door de smokkelhandel met Duitsland snel en grof geld verdienen.
Dat smokkelen riskant is, blijkt op 1 augustus 1915 wanneer 's morgens om vijf uur schoten klinken nabij de Landerswal en een jonge smokkelaar dodelijk getroffen wordt door geweerschoten van een grenswacht.  
 

Smokkelaars aangehouden door douaniers
Op de achtergrond Eltenberg
Schilderij van Maximiliaan Kitzinger (1871)


1916    De 21-jarige Hent Verstegen begint een kapperszaak in een zaaltje van cafe Derksen aan de Kerkstraat (nu de Pastoor van Sonsbeekstraat) in Stokkum, waar hij de beschikking heeft over een echte kappersstoel. Als het druk is springt Hent Derksen bij. Daarnaast werkt Hent Verstegen overdag nog gewoon als bouwvakker en Hent Derksen op de boterfabriek in Zeddam. Scheren kost omstreeks deze tijd 6 cent, helemaal kaal knippen 10 cent en "netjes" knippen 15 cent. Wanneer Hent in 1921 trouwt met Dora Smeenk verhuist het kappersbedrijf naar de voorkamer van hun huis, waar het tot 1940 gevestigd blijft.

1917    De oorlog in Europa veroorzaakt ook in Stokkum extreme armoede. Elders in Europa is de burgerellende vaak nog vele malen groter, getuige ook de aankomst van een groep ondervoede Oostenrijkse kinderen (afbeelding hiernaast) om in Nederland aan te sterken.


 

1918     Op 27 mei meldt het persbureau Reuter, dat de Spaanse koning alsmede Spaanse ministers lijden aan een geheimzinnige aandoening, die later de geschiedenisboeken ingaat als de Spaanse griep van 1918. Een aandoening waaraan wereldwijd 20 miljoen mensen sterven. Omstreeks 10 juli komt bij Zevenaar de Spaanse griep de Liemers binnen, nadat in Elten en Emmerik enkele honderden gevallen van griep zijn geconstateerd.
De wereldwijde influenza-epidemie teistert ook de Liemers. De Graafschap-Bode van 19 november 1918 meldt: "Overal, in 't binnenland hoort men van ziekte en sterven. In de dorpen luidt dag aan dag de doodsklok".

1918     Stokkum krijgt een eigen postkantoor. In het huis van de familie Geurts aan de huidige Rozenkampsweg worden twee kamers als zodanig ingericht. Hendrik Gerritsen wordt postbode met een weekloon van 35 gulden per week. Twee keer per dag wordt de post in Stokkum door hem bezorgd. 

1919     Ook omstreeks deze tijd pogen inwoners van Stokkum met smokkelen in hun levensonderhoud te voorzien. Soms worden smokkelaars echter betrapt en dan zijn de straffen relatief hoog. Zo proberen op maandag 10 februari 1919 Hendrik Berendsen en Jacob Geurts enige dozen chocolade over de Duitse grens te smokkelen maar worden hierbij betrapt. Na vijf weken voorarrest in Arnhem worden ze veroordeeld tot twee maanden gevangenisstraf met aftrek van voorarrest. Het resterende deel van de straf moeten beide inwoners van Stokkum na de veroordeling in Hoorn uitzitten. 

1920    De invoering van de Lager Onderwijswet maakt het mogelijk om de openbare lagere school in Stokkum om te zetten in een R.K. school.


Op deze foto van groep 3 van de Stokkumse lagere school onder meer: links meester Leisink Sr., voor hem juffrouw Mathijssen en rechts de strenge meester Jan Menting. Meester Leisink Sr., die in de avonduren ook landbouwcursussen heeft gegeven, is de vader van Koos Leisink, de eerste voorzitter van muziekvereniging "Volharding".    

1921
   Na 35 jaar boswachter te zijn geweest, eerst bij de vorst Hohenzollern en later bij Van Heek, overlijdt Frans Gerritsen. De Stokkumse postbode Hendrik Gerritsen laat zich door de politie, hoewel hij bij de post maar liefst 35 gulden (16 euro) per week verdient, toch overhalen om de nieuwe boswachter te worden. Het is een tijd waarin veel gestroopt wordt. Zo krijgt stroper Jan Kracht soms wel drie bekeuringen op een dag

1922    Door de opkomst van elektriciteit worden de wieken van de in 1860 in Stokkum gebouwde molen verwijderd. Wanneer in 1937 ook de kap nog wordt verwijderd, krijgt de molen of wat er van over is de bijnaam 't Peperbusje.

 

1923    In Stokkum wordt de harmonie "de Volharding" opgericht.

 

1924   Jan Steijntjes begint een cafeetje in het gebouw bij het bergmeertje 't Peeske in Beek / Stokkum. In de decennia hierna ontwikkelt 't Peeske zich onder diverse huurders geleidelijk tot een uitspanning met een grote regionale bekendheid zeker na de komst van een tweede vijver waarop men kan waterfietsen en de aanleg van een speeltuin. 

                       

 

1924    Donderdag 1 mei 1924 is voor meester B.H. Kolner (1894 - 1963) de eerste werkdag als hoofd van de R.K. school in Stokkum. De uit Oldenzaal afkomstige Bernard Kolner, die meester Leisink opvolgt, blijft ruim 36 jaar tot vrijdag 30 september 1960 schoolhoofd.


Bernard H. Kolner (1894 - 1963)    

 

1924    In het najaar hebben lager gelegen delen van Stokkum te maken met ernstige wateroverlast. 
 


In het najaar van 1924 is de Linthorsterstraat in Stokkum een grote watervlakte.

 

1925    Het Stokkumse St. Oswaldusgilde neemt voor het eerst deel aan een schuttersconcours. Het concours vindt plaats in Huissen, waar een eerste prijs wordt gewonnen. 
Oswaldusgilde (1925): zittend met wit hoofddeksel Hendrik Gerritsen, voorzitter van 1912 tot 1950  Staand eerste rij v.l.n.r: P. Derksen, E. Seegers, J. Wijnands en A. Wijskamp  

 

1926    De Emmerikse decoratieschilder / kunstenaar Bernd Terhorst (1893 - 1986) koopt de in de nabijheid van Stokkum gelegen boerderij Voorthuysen, waarmee een jongensdroom in vervulling gaat.
Reeds in 970 wordt voor het eerst in schriftelijke stukken melding gemaakt van Voorthuysen dat dan een koningshof is, dat door gouwgraaf Wichman van de burcht op de Elterberg geschonken wordt aan keizer Otto 1.


Bernd Terhorst (1893 - 1986)

1927    Plannen om "Het Peeske" voor het publiek te sluiten en ter plaatse een sanatorium te bouwen gaan niet door.

1927
   Henk Hakfoort bouwt cafe "Bonepad" (in onze huidige tijd: Kastanjeboom 20, Stokkum). Het groeit in de loop der tijd uit tot een echte stamkroeg waar buurtgenoten soms uren vertoeven. In latere jaren wordt het cafe overgenomen door schoonzoom Gert Jansen, bijgenaamd Bonepad. In 1976 wordt het bij gebrek aan een opvolger gesloten en verbouwd tot woonhuis


1928
    Op 13 september wordt het Theresiaziekenhuis aan de Hofstraat in 's Heerenberg geopend.

Het Theresiaziekenhuis aan de Hofstraat in 's Heerenberg  is genoemd naar de moeder van pastoor van Sonsbeeck uit Stokkum omdat de pastoor 10.000 gulden schonk.

 

 

1929    Antoon Engelbarts stelt het Gilde van Stokkum voor om het Pinksterbier af te schaffen en het geld te besteden voor de bouw van een eigen schuttersgebouw. Het voorstel haalt het niet en op Tweede Pinksterdag wordt het pinksterbier zoals gewoonlijk gedronken, waarbij ieder lid recht heeft op twee flessen bier. Wie geen bier wil, kan ook kiezen voor twee borrels of likeurtjes.

1929    Begin augustus slaat tijdens noodweer de bliksem in de boerderij van de familie Berendsen in Stokkum. Mevrouw Berendsen, die met een kindje op schoot zit, wordt dodelijk geraakt. Het kind blijft ongedeerd. De boerderij brandt volledig af.

1929
    De positieve ontwikkelingen van de jaren twintig worden bijzonder wreed verstoord door de beurskrach op 29 oktober, het begin van een wereldwijde crisis, die zijn weerga niet kent.
Ongeveer 80 jaar later, in 2009, treedt een mondiale economische recessie / depressie op die vergeleken wordt met die van 1929. De toekomst zal uitwijzen of deze vergelijking juist is. 

1930    Op woensdagavond 2 juli treft een hevig noodweer onze regio. In Stokkum wordt het huis van boer Weyenberg door de bliksem getroffen en brandt volledig af. De vrouw van Bart Berendsen (Kastanjelaan) wordt op dezelfde dag tijdens het plukken van bonen dodelijk door de bliksem getroffen. Pastoor van Sonsbeeck dient haar nog het H. Oliesel toe. Het is zijn laatste werk als priester want een dag later sterft de pastoor aan een hartstilstand. 

1930    De eerste pastoor en stichter van de parochie Stokkum G. van Sonsbeeck (1878 - 1930) overlijdt op donderdag 3 juli 1930 volkomen onverwacht aan een hartstilstand.  Hij wordt opgevolgd door pastoor J.H. Beltman.


Pastoor van Sonsbeeck


Pastoor Beltman

 

1931    Op vrijdag 15 mei viert Hermanus J. Smit, burgemeester van de gemeente Bergh waartoe in deze tijd ook Stokkum behoort, zijn 25 jarig ambtsjubileum. Smit is burgemeester van Bergh van 15 mei 1906 tot 31 augustus 1935.


Foto t.g.v. het 25 jarig ambtsjubileum van burgemeester Smit op vrijdag 15 mei 1931

1932    Een voorstel om van het Stokkumse St. Oswaldusgilde een R.K. vereniging te maken wordt met overgrote meerderheid van stemmen afgewezen.

1932    Op zaterdag 10 en zondag 11 september vindt ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van het Sint Oswaldusgilde een groot schuttersconcours plaats.

1934    Op donderdagmiddag 14 juni treft een hevig onweer Stokkum en omgeving. Hierbij wordt de winkel en het cafe van de familie A. J. Damen volledig in de as gelegd. Door de aanwezigheid van een brandmuur blijft hun boerderij behouden. De familie Damen blijft weinig bespaard want een jaar eerder heeft brand hun boerderij verwoest. 
Op 14 september brandt in Stokkum de dubbele woning, bewoond door de gezinnen Peter en Frederiks, volledig af. Een geit komt om in de vlammenzee
.

1935    Op de Gelderse schuttersdag op de Waterberg in Arnhem behaalt het Oswaldusgilde uit Stokkum de eerste prijs met vendelen (vendelzwaaien).

1936    Jan Spruyt volgt pastoor Beltman op. Gedurende de zeer moeilijke oorlogsjaren tot 1948 blijft Spruyt pastoor in Stokkum.
In 1941 bezoekt pastoor Spruyt niets vermoedend met twee (anti-Duitse) bisschopsbrieven in de hand de 's-Heerenbergse pastorie, juist op het moment dat de 's-Heerenbergse pastoor Galama en zijn kapelaans Van Rooyen en Hegge gevangen worden genomen wegens het verspreiden van anti-Duitse propaganda. De Duitsers merken de brieven van Spruyt niet op, anders zou ook hij zeker op transport zijn gesteld. Pastoor Galama en kapelaan Van Rooyen worden in 1942 in het concentratiekamp Dachau vermoord. Kapelaan Hegge overleeft concentratiekamp Bergen Belsen, waar hij ernstig is mishandeld.   

 


J. H. Spruyt pastoor in
Stokkum van 1936 - 1948

1939    Op donderdagmiddag 1 juni ontstaat bosbrand nabij "Het Peeske" en jeugdherberg "Wolkenland". De brandweer, geholpen door onder meer militairen, is het vuur in de loop van de avond meester. Vijftien tot 20 hectare dennenbos eigendom van baron Lochner van Huettenbach zijn dan inmiddels afgebrand.

1940    Op 10 mei vallen de Duitsers Nederland binnen. In 's-Heerenberg valt het eerste Liemerse slachtoffer; gemeenteontvanger Overbeek, die even uit het raam kijkt, wordt dodelijk getroffen door een scherf. In de strijd aan de Grebbelinie bij Rhenen sneuvelt op 11 mei dienstplichtig soldaat Lambert Span (30 jaar) uit Stokkum. Zijn lichaam is met andere gesneuvelde militairen op 18 mei vlak bij het riviertje de Grift gevonden en nog dezelfde dag op het ereveld (rij 6, graf 11) in Rhenen begraven.

 

 

Grafsteen van Lambert Span

 


Lambert Span (30 jaar) sneuvelt op 11 mei, enkele dagen voordat het Nederlandse leger capituleert.

 

1941   Op 13 januari richt kardinaal De Jong zich in een schrijven tot de Nederlandse katholieken. Met nadruk verklaart hij dat zij geen lid mogen zijn van de N.S.B. Ook is het hen niet toegestaan openlijk te sympathiseren met deze partij. Het N.S.B.-lidmaatschap wordt dus expliciet verboden. Een buitengewoon dappere taal in oorlogstijd. Voor de overwegend katholieke bevolking van Stokkum is dit een extra argument verre te blijven van de N.S.B.

1941    De uit Oldenzaal afkomstige A. Kotman wordt onderwijzer op de R.K. school in Stokkum.

1942    De 's Heerenbergse pastoor Galama en zijn kapelaans M. van Rooijen en R. Hegge, die de plaatselijke bevolking waarschuwen tegen de leer van de NSB, worden door de Duitsers opgepakt. Jan Galama  en Marinus van Rooyen overlijden in 1942 in Dachau na vele mishandelingen te hebben ondergaan. Naar Martinus van Rooyen wordt na de oorlog de voetbalclub MvR genoemd. Kapelaan Regnerus Hegge is door de Duitsers overgebracht naar het concentratiekamp Bergen Belsen, waar hij ernstig is mishandeld maar in mei 1945 wordt bevrijd. 
De Stokkumse pastoor Spruyt ontspringt de dans, wanneer hij niets vermoedend met twee anti-Duitse bisschopsbrieven in de hand de 's-Heerenbergse pastorie binnenloopt, juist op het moment dat pastoor Galama en zijn kapelaans gevangen worden genomen.

Op bovenstaande foto (1935) t. g. v. een onderwijsjubileum zien we onder meer pastoor Galema en kapelaan van Rooyen.
Zittend v.l.n.r. kapelaan Kloppenborg, kapelaan van Rooyen (vermoord in Dachau in 1942), onderwijzeres Mensing, Els Egbers (dochter van het hoofd der  school), juffrouw Renee (vriendin van juffrouw Vallinga), juffrouw Vallinga (onderwijzeres), G.J. Egbers (hoofd der school), pastoor Galema (vermoord in Dachau in 1942) en de heer J. Thuis (schoolbestuur). Staand v.l.n.r. Louis van Keulen, onbekend, mevrouw A.M. Egbers-Tielkes (echtgenote van het schoolhoofd) en onderwijzer Ten Velde.
Informatie ontvangen september 2009 van dhr. H. Egbers uit Baarle-Nassau, zoon van het hoofd der school.

1942    Bij de aanleg van de autoweg naar Duitsland worden urnen uit de periode 800 - 700 voor Christus gevonden. Onderzoeker dr. Braat slaagt erin om van de veertien beschadigde urnen er weer acht compleet te maken. Aangezien het twee verschillende soorten urnen betreft, trekt dr. Braat de conclusie dat in de omgeving van Stokkum zowel Kelten als Germanen gewoond hebben. 

1943    Op woensdag 17 maart sneuvelt in Noord Afrika in de omgeving van Tunis op 18 jarige leeftijd Huub Reuling uit Stokkum. Aangezien de vader van Huub van oorsprong Duitser is, worden zijn zoons volgens de Nazi-wetten automatisch Volksduitser waardoor ze verplicht zijn dienst te nemen in het Duitse leger.
Het Stokkumse gezin Reuling wordt zwaar getroffen want nog drie broers van Huub moeten dienst doen in het Duitse leger: Benno sneuvelt in de Letse stad Riga (1943) en Gert in het Poolse Opole (1945). Van de vier broers Reuling overleeft alleen Hans de oorlog. 

1944    Bij een bombardement op Emmerich op woensdag 14 juni komt Bernard Bisseling (1891-1944) uit Stokkum om het leven. Hij staat niet vermeld in het Slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting omdat hij zich als gewoon burger in Emmerich bevond, dus niet door de Duitsers gedwongen.

1945    Op dinsdag 20 maart, minder dan twee weken voor de bevrijding, komen de uit Stokkum afkomstige Bertus Krebber en Toon te Boekhout, werkzaam voor de Organisation Todt (O.T.), in het bij Emmerich gelegen Huethum om het leven. 

1945    Op zondag 25 maart, een week voor de bevrijding van de Liemers, wordt de 11 jarige Wilhelmien Kroesen uit Stokkum, dochter van Albert J. Kroezen en Maria E. Stienezen, in Terborg door een granaatsplinter getroffen. Op weg naar het noodhospitaal in Harreveld sterft ze in Lichtevoorde.

1945    Op 1 april 1945 (Eerste Paasdag) worden grote delen van de Liemers en de Achterhoek bevrijd van de Duitse onderdrukking. Ook Stokkum wordt 1 april bevrijd. Reeds de volgende dag, 2 april,  komen Stokkumse voetballiefhebbers bij boswachter Hendrik Gerritsen bijeen. Ze richen de voetbalvereniging (v.v.) Stokkum op. De eerste voorzitter wordt Gradus van Kempen; Wim Romijn en Willie Kusters worden resp. secretaris en penningmeester.

Tanks van het Canadese Eerste Leger rijden zondagochtend 1 april  's Heerenberg binnen.  

 

1947    Met 86 vorstdagen is 1947 de strengste winter van de 20e eeuw. Sinds mensenheugenis veroorzaken koude winters grote problemen. De snijdende vrieswind waait door de eenvoudige niet geisoleerde woningen en dorpen worden onbereikbaar. Vaak wordt melding gemaakt van afgevroren oren en ledematen, soms ook van mensen die doodvriezen. Andere zeer koude winters sedert 1870:   1871, 1880, 1891, 1929, 1940, 1942, 1956 en 1963.
 


IJsbrekers op de Rijn bij Lobith in de koude winter van 1940

 

1947    Op woensdag 12 februari overlijdt in Didam op 60-jarige leeftijd Louis Jansen, dirigent van Harmonie Volharding in Stokkum. Zijn zoon Martin volgt hem op als dirigent en blijft dit tot 1961.
 

 

1947    In Stokkum begint Willem van Bree in de Gildestraat in de boerenschuur van zijn zwager Nol Bod een borstelfabriekje. In een beperkte ruimte werken daar zeven mensen en daarnaast zijn er nog twee vertegenwoordigers in de buitendienst. Begin 1956 verhuist de borstelfabriek naar 's-Heerenberg. Op de plaats van de boerderij van Bod, die in 1968 wordt gesloopt, wordt een nieuwe woning gebouwd.
 


Geheel links: de boerderij van Verstegen, daarnaast een champignonkwekerij en dan de boerderij van Bod, op de achtergrond de boerderij van Meijer 

 

 

1948    Bij de vervulling van de militaire dienstplicht sneuvelt in het verre Nederlands-Indie de 22 jarige Jan Meijer uit Stokkum
Hij wordt op 2 januari in de omgeving van Bandoeng op Java dodelijk getroffen door een kogel. Tot de vervulling van de diensttijd is Jan Meijer werkzaam geweest bij de broedmachinefabriek "Reform" van G.J. Pas in Zeddam.


 


Bidprentje van Jan Meijer (1925 - 1948)

1948    Op 12 december onthult kardinaal de Jong, aartsbisschop van Utrecht, in 's Heerenberg het oorlogsmonument de Goede Herder ter nagedachtenis aan de vele oorlogsslachtoffers in de gemeente Bergh.


 


Onthulling van het oorlogsmonument op 12 december 1948 door kardinaal de Jong

Op het monument zijn ondermeer de oorlogsslachtoffers Lambert Span (30 jaar) uit Stokkum, die op 11 mei 1940 op de Grebbeberg in Rhenen is gesneuveld, alsmede pastoor Galama en  kapelaan M. van Rooijen priesters werkzaam in de R.K. Kerk te 's-Heerenberg, vermeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waarschuwen deze priesters de plaatselijke bevolking voor de leer van de NSB. Ook hun collega kapelaan R. Hegge doet dit. Alledrie de priesters worden door de Duitsers opgepakt. Jan Galama  en Marinus van Rooyen overlijden in 1942 in Dachau na vele mishandelingen te hebben ondergaan. Naar Martinus van Rooyen is de voetbalclub MvR genoemd. Kapelaan Regnerus Hegge is door de Duitsers overgebracht naar het concentratiekamp Bergen Belsen, waar hij ernstig is mishandeld maar in mei 1945 wordt bevrijd.
 

 

 

1949    Meer dan zevenduizend bezoekers uit de Liemers luisteren op een stralende zondag (14 augustus) op een terrein in Nieuw-Dijk bij Didam in de openlucht naar een preek van de uiterst populaire priester-redenaar Henri de Greeve. Een van de vermaarde uitspraken van pater de Greeve is: "Verbeter de wereld, begin bij jezelf".

 


Henri de Greeve (1802 - 1974), priester, publicist, radiospreker en oprichter van de Bond Zonder Naam (B.Z.N.)

 

1950    In de tweede helft van de twintigste eeuw verandert er ook in Stokkum op boerenbedrijven veel. In snel tempo worden landarbeiders, boerenknechten en trekdieren vervangen door machines. Het trekpaard verdwijnt uit het straatbeeld. Veel werk gaat verricht worden door loonbedrijven.

 


Het maaien van rogge in de Liemers (1936)

 

1953    Dr. Jan Herman van Heek, wordt voor zijn vele verdiensten voor de gemeente Bergh  benoemd tot ereburger van de gemeente Bergh.

 


Dr. J. H. van Heek (1873 - 1957)

1954    John Engelbarts start in Stokkum met een cursus typen en het verzorgen van stencilwerk. Begonnen met 1 typemachine maakt het bedrijf, dat zich vervolgens volledig specialiseert in cursussen, een snelle ontwikkeling door. In latere jaren zal het bedrijf fuseren met het Doetinchems Opleiding Instituut. 

1956    In juli viert de Stokkumse pastoor De Greef groots zijn zilveren priesterfeest. Tijdens het schuttersfeest van het Oswaldusgilde in de zomer van hetzelfde jaar zorgt hij bovendien voor een sensatie door schutterskoning te worden.

 


 Pastoor De Greef
pastoor in Stokkum 
1948 - 1960

 

1956    Na een langdurige ziekte overlijdt de schrijfster Elisabeth Terhorst - Huetten (1900 - 1956), echtgenote van de landschapsschilder Bernd Terhorst. Vanaf hun huwelijk in 1932 heeft het echtpaar bijna vijfentwintig jaar gewoond op Alt-Voorthuyzen aan de voet van de Elterberg in Stokkum.

 

 


Elisabeth  en Bernd Terhorst voor het door hen gemaakte wandtapijt in de raadszaal in Emmerich op de dag van de overdracht (21 juni 1954)

1957     Op het schuttersfeest van 1957 zorgt pastoor de Greef voor een primeur door bij het Oswaldusgilde schutterskoning te worden. Hij laat zijn zus, die juist in Stokkum op bezoek is, tot koningin kronen.

 


1958    Op woensdag 16 april 1958 komt een eind aan het leven van Bart Ebbing (1881 - 1958), vermoedelijk de meest zonderlinge persoon, die ooit in Stokkum heeft gewoond. Een groot deel van zijn leven heeft hij geleefd bij zijn moeder, Kaat Ebbing, die aan het Nachtegaalslaantje, cafeetje "Nachtegaaltje" runde. 
Bart Ebbing, ook wel genoemd Bart van Kaat of Bart Kous, omdat hij zijn geld verstopte in een oude kous, stond bekend als erg vrekkig. Toen hij eens zijn fortuin van 20.000 gulden verloor, beloofde hij de eerlijke vinder een sigaret maar die heeft hij nooit gegeven. Een jarige buurvrouw gaf hij ooit een leeg Eau de Cologneflesje.

1959    Cafe, winkel en woning van cafe 't Klaphek in Stokkum worden tijdens een dansavond door brand verwoest. De danszaal zelf blijft gespaard.

1960    Op vrijdag 30 september 1960 neemt meester B.H. Kolner (1894 - 1963) afscheid als hoofd van de R.K. school in Stokkum. De uit Oldenzaal afkomstige Bernard Kolner is ruim 36 jaar vanaf 1 mei 1924 schoolhoofd in Stokkum geweest.


Bernard H. Kolner (1894 - 1963)    

 

1961    Tijdens de kermis wordt Evert Seegers (1881-1973) gehuldigd voor zijn 60-jarig lidmaatschap van het Stokkumse St. Oswaldusgilde.




1962    Op 12 april wordt de autoweg (A12) van Elten naar Zevenaar voor het verkeer opengesteld. Door de aanleg van deze weg is de oude Heerlijkheid Voorthuysen van Stokkum afgesneden en alleen nog via  omwegen te bereiken.


Boerderij Voorthuysen (B. Terhorst, 1893 - 1986)

 

1963    Op dinsdag 26 februari overlijdt na een langdurige ziekte meester Bernard Kolner (1894 - 1963). De oorspronkelijk uit het Twentse Oldenzaal afkomstige Kolner is 36 jaar (van 1924 tot 1960) hoofd van de R.K. school in Stokkum geweest. Daarnaast was hij actief in vele verenigingen zoals Harmonie Volharding, het kerkkoor en het Sint Oswaldusgilde.


Bernard Kolner (1894 - 1963) 
voor het huis waar hij van 1924 tot 1960 woonde

1964   De ontdekking van het Groningse aardgas in Slochteren in 1959 veroorzaakt in de jaren zestig ook ingrijpende gevolgen voor de energievoorziening in de Liemers, waardoor kolenkachels ook in Stokkum snel tot het verleden behoren.

 

Minister Andriessen brengt op 9 juli 1964 een werkbezoek aan het  Zevenaarse Broek (Zweekhorst), waar op dat moment een belangrijke aardgasleiding wordt aangelegd.

1965    In Emmerich wordt een imposante hangbrug over de Rijn geopend. De brug is meer dan 1.000 meter lang en daarmee de langste hangbrug over de Rijn. Het verbindt Emmerich met Kleve. Ook veel inwoners van de Liemers hebben de bouw (1959 -1965) van deze indrukwekkende brug met bijzondere belangstelling gevolgd.     

  

Rijnbrug Emmerich (foto 6 september 2008)

1965     De R.K. Suitbertusparochie in Stokkum viert haar vijftigjarig bestaan.


Stokkum met Suibertuskerk (Ad Dekkers, 1955)

1966    De markante pastoor Leendert van Jaarsveld viert zijn 25 jarig priesterjubileum. Van Jaarsveld is de geschiedenis ingegaan als de pastoor met de schaterlach en de stopwoorden "prachtig, prachtig". Voor veel vooral oudere inwoners van Stokkum zijn de door hem ingevoerde kerkvernieuwingen echter te snel gegaan.

1967    In Stokkum wordt carnavalsvereniging, De Leertrekkers opgericht. De vereniging wordt genoemd naar de uitdrukking "van leer trekken" waarbij  leer betrekking heeft op de schede van een zwaard. Men trok dus ten strijde. In het lokale dialect is een leer een ladder, vandaar het symbool van deze vereniging.

1967     Pastoor van Jaarsveld wordt op 27 oktober opgevolgd door pastoor Nollen, die de zesde pastoor van de Suitbertusparochie wordt.

 

Links pastoor van Jaarsveld;
pastoor in Stokkum van 1960 tot 1967
 

Rechts pastoor Nollen;
vanaf 1967 gedurende meer dan veertig jaar pastoor in Stokkum

 

1969    Na meer dan veertig jaar (vanaf 1928) op de school in Stokkum onderwijzeres te zijn geweest, gaat mevrouw Sengers-Claessen (1908-1999), beter bekend als juffrouw Claessen, met pensioen. Enkele jaren eerder, in 1967, ontving ze bij haar veertigjarig onderwijsjubileum de eremedaille in goud verbonden aan de Orde van Oranje - Nassau.

1970    Op grootse wijze wordt het 25-jarig jubileum van de sportcentrale Stokkum gevierd.

1971    Op 1 januari wordt feestelijk herdacht dat Bernard Geurts 35 jaar eerder in 1936 het Stokkumse postagentschap van zijn vader Willem Geurts overnam. Nog hetzelfde jaar op 20 augustus 1971 overlijdt hij. Het postagentschap wordt voortgezet door zijn zoon Wim.

1972    Bij de viering van het 90-jarig bestaan van het Stokkumse St. Oswaldusgilde wordt de 86-jarige Hendrik Gerritsen, van 1912 tot 1950 voorzitter en commandant van het Gilde, benoemd tot ere-voorzitter.

1973    Tijdens een schuttersconcours in Nieuw-Wehl promoveert het Stokkumse St. Oswaldusgilde naar de hoofdafdeling van de Gelderse Schuttersbond. 

 

1973    In mei 1973 overlijdt op bijna 92-jarige leeftijd Evert Seegers (1881 - 1973). Hij is op dat moment de oudste inwoner van Stokkum en 72 jaar lid van het Stokkumse St. Oswaldusgilde en 43 jaar bestuurslid. Tijdens de kermis van 1961 is hij gehuldigd voor het 60-jarig lidmaatschap van het Gilde.

1974     Op zaterdag 8 juni wordt Hendrik Gerritsen(1884 - 1974) in aanwezigheid van veel gildebroeders begraven. 
Hendrik Gerritsen is van grote betekenis geweest voor het Stokkumse verenigingsleven en met name het Oswaldusgilde waarvan hij sedert 1905 lid was. 
In 1918 werd hij postbesteller in zijn geboortedorp Stokkum en enkele jaren later volgde hij zijn overleden vader op als boswachter in dienst van Huis Bergh. In 1965 ontving hij een koninklijke onderscheiding ter gelegenheid van het 60-jarige lidmaatschap van het Oswaldusgilde. In 1972 werd hij bij de viering van het 90-jarig bestaan van het gilde tot erevoorzitter benoemd. Tot zijn overlijden was hij de oudste inwoner van Stokkum.

 


Hendrik Gerrtsen, omstreeks 1925

1976   Cafe "Bonepad" (Kastanjeboom 20, Stokkum) wordt bij gebrek aan een opvolger gesloten en verbouwd tot woonhuis. Het in 1927 door Henk Hakfoort gebouwde cafe, dat in latere jaren is overgenomen door zijn schoonzoon Gert Jansen, is vele decennia een echte stamkroeg voor buurtgenoten geweest

1982
    Theet Polman uit Stokkum en zijn uit het Duitse Hamborn afkomstige vrouw Grada Meyer ontvangen uit handen van burgemeester Van Breemen het Verzetsherdenkingskruis voor de tijdens de Tweede Wereldoorlog verleende hulp aan onderduikers op hun boerderij aan de St. Isidorusstraat.


1982
    Het Sint Oswaldusgilde in Stokkum bestaat honderd jaar. Op zaterdag 2 mei vindt een schuttersmis plaats. Jan Polman, voorzitter van de organiserende commissie, houdt een welkomstwoord. De misgezangen worden volledig in het "Stukkums" dialect uitgevoerd met een eigen gildebroederskoor. De oudst aanwezige oud-koning is Fr. Menting, die zeventig jaar eerder in 1912, koning heeft geschoten. Extra in het zonnetje worden die dag ook gezet de 86-jarige Hent Dueffels die 70 jaar lid is, Hent Berendsen 65 jaar lid, Bernard Nieling, Gert Seegers en Jan Soeter die 60 jaar lid zijn.

1985    De zaterdagavond wordt toegevoegd aan de Stokkumse kermis.

1986    De in 1860 door Dorus Wintering gebouwde korenmolen in Stokkum wordt volledig gerenoveerd. Nadat de molen van een nieuwe steenlaag is voorzien, krijgt deze ook weer wieken. In verband met de omschakeling van wind naar elektriciteit is deze destijds in 1924 van haar wieken ontdaan maar vanaf 1986 staat de molen, aan de Molenberg, in Stokkum, weer in haar oorspronkelijke toestand.




1988    Op zaterdag 25 juni wordt het Nederlands voetbalelftal  Europees kampioen na een 2-0 overwinning op Rusland in het Olympiastadion in Munchen. De stemming in heel Nederland is uitgelaten. Ook in Stokkum heerst euforie met overal feestende mensen en toeterende auto's.

 


Uitgelaten sfeer in Amsterdam juni 1988

1988    Op zondag 4 september 1988 viert de Stokkumse pastoor Herman Nollen met ondermeer  een drukbezochte Bonte Avond in het gildehuis zijn veertigjarig priesterjubileum.

1989     Na meer dan een eeuw te hebben bestaan wordt in 1989 de Stokkumse lijkwagenvereniging opgeheven. 
De lijkwagenvereniging met als allerlaatste bestuur Hendrik Menting, Hendrik Polman en Hein Wissing werd in 1885 opgericht toen een aantal inwoners van Stokkum gezamenlijk een lijkkoets kocht. Vooral in de periode tot 1915 toen Stokkum nog geen eigen kerk had, voorzag deze lijkkoets wat betreft het vervoer van overledenen naar kerk en kerkhof, in een belangrijke behoefte. Omstreeks 1960 werd het vervoer overgenomen door een auto van begrafenisonderneming Agelink
.

1990     De Sint Suitbertusparochie in Stokkum viert haar 75 jarig jubileum.

1994    Tijdens de kermis in oktober 1994 wordt in Stokkum een nieuw geplaatst hagelkruis door pastoor H. Nollen gewijd. 
Hagelkruisen, lange houten palen van ongeveer tien meter hoog met daarop een Grieks kruis en vaak een haan, zijn in onze regio geplaatst met de christelijke intentie te bidden geen hagelschade te krijgen aan gewassen. Hagel heeft vaak oogsten verwoest met bittere armoede tot gevolg. 
In 1624 wordt een hagelkruis in Stokkum vermeld. In de loop der tijd is dit hagelkruis echter verdwenen maar in 1994 is het heropgericht.
 


 .

 

1998    Pastoor Nollen viert zijn 50-jarig priesterjubileum.

 


Herinnering aan het vijftigjarig priesterjubileum van pastoor Nollen (september 1998)



1999    Op zaterdag 19 juni 1999 wordt het Mariakapelletje in Stokkum dat ter gelegenheid van het 50-jarig priesterjubileum is gebouwd, ingewijd door de Utrechtse kardinaal Simonis.

 


Mariakapelletje opgericht op de hoek Landerseweg - Eltenseweg, dat op 19 juni 1999 is ingewijd door de Utrechtse kardinaal Simonis

2001     Schutterij Sint Sebastianus uit Margraten bezoekt op kermiszondag Stokkum.

2004     Op vrijdagmiddag 2 januari wordt onze regio opgeschrikt door een lafhartige moord. De 56-jarige eigenaar van het eeuwenoude Montferland in Zeddam, Henk Zinger, wordt tijdens een brute overval door messteken gedood. De 33-jarige dader, afkomstig uit Havelte, wordt enige maanden later veroordeeld tot 7 jaar gevangenisstraf en tbs.

 

 


Hotel Montferland / Graaf van den Bergh in Zeddam (2012)

 

2005     Ten gevolge van een gemeentelijke herindeling wordt Stokkum deel van de nieuwe gemeente Montferland.

 

 


Montferland is in grondoppervlak de grootste gemeente in de Liemers.

 

2005     In het dorp Huethum, gelegen tussen Elten en Emmerich, wordt naast de dorpskerk een plaquette onthuld ter nagedachtenis aan de vermaarde kunstenaar Bernd Terhorst (1893 - 1986), die vele decennia heeft gewoond in het kasteeltje Voorthuysen in Stokkum.

 

 


Bernd Terhorst (1893 - 1986)

 

2006     Precies veertig jaar nadat zijn opa Piet Seegers Schutterskoning in Stokkum werd, wordt Mathieu Seegers in 2006 de 8e Koning namens de familie Seegers.

 

 


Koningen van de familie Seegers zijn geweest: Piet Seegers (Schutterskoning 1966), Rob Seegers (Kermiskoning 1979), Jan Seegers (Schutterskoning1984), Koen Seegers (Kermiskoning 1994), Gerbert Seegers (Kermiskoning 1996), Pieter Seegers (Kermiskoning 2002), Gerbert Seegers (Kermiskoning 2003) en Mathieu Seegers (Schutterskoning 2006).

2007    Op 27 oktober is pastoor H. Nollen (85) precies 40 jaar pastoor in Stokkum.

Herman Nollen, geboren als bakkerszoon op 19 september 1922 in het Twentse Hengevelde-Wegdam, is op 25 juli 1948 door aartsbisschop kardinaal De Jong tot priester gewijd.
Zijn eerste standplaats is Westervoort, waar hij zeven jaar kapelaan is.  Aansluitend is hij anderhalf jaar kapelaan in Baarn en vervolgens wordt hij in 1957 rector van de Sint Nicolaasstichting in Denekamp, waar hij onder meer de zorg heeft over voogdijkinderen. In deze periode houdt Herman Nollen regelmatig dialectpraatjes voor de regionale omroep.
Op 27 oktober 1967 komt Nollen, met zijn zus Jo als huishoudster, als pastoor naar Stokkum.

 

2007    Ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van het Sint Oswaldusgilde wordt het boek "Voorwaarts, Mars!" uitgegeven. In het boek wordt de geschiedenis van het gildewezen in Stokkum uitvoerig beschreven.

2007    Op donderdag 27 december overlijdt in zijn woonplaats Velp de vermaarde kinderboekenschrijver / onderwijzer Carel Beke (1913 - 2007). Beke, die ongeveer honderd kinderboeken schreef, verwierf zijn grootste bekendheid met de Pim Pandoer-serie. Een van de boeken uit deze serie, "Pim Pandoer de heks van 's Heerenberg", speelt zich af in onze omgeving: 's-Heerenberg, Elten, Zeddam, Stokkum, Beek en Montferland.

 


Cover van het boek dat gebaseerd is op Mechteld ten Ham, die in het begin van de 17e eeuw op de brandstapel is verbrand

2009    Op vrijdag 3 juli trekt een hevig noodweer over onze regio. Het weerstation in Dichteren vangt meer dan 40 mm neerslag op. 

2010    In juli veroorzaakt hevig noodweer in Stokkum en wijde omgeving veel schade. In Vethuizen wordt camping De Kempersplas zwaar getroffen door een extreme valwind, waarbij doden en gewonden te betreuren zijn.

 


 Bomen geknakt als luciferstokjes bij de kapel 
aan de Eltenseweg in Stokkum (juli 2010)

2011    Op zaterdag 12 februari overlijdt Jasper W. van Keulen (1984 - 2011), zoon van de uit Zevenaar afkomstige Haagse huisarts Will van Keulen ten gevolge van een noodlottig verkeersongeval in Milaan. Jasper is een uitzonderlijk talent: op 23 jarige leeftijd is hij arts waarna hij zich specialiseert tot vaatchirurg. In het kader van zijn aanstaande promotie vertoeft Jasper tijdelijk in het buitenland als het tragische ongeluk hem overkomt. Zijn gedrevenheid, gepaard met empathie, tomeloze energie en intelligentie hebben zijn leven gekenmerkt. Tegelijkertijd was hij bezig om in een welhaast logaritmische versnelling de wereld te verkennen. 
Jasper is een nakomeling van Grietje Guijnes uit Stokkum. die op vrijdag 19 juli 1697 in Zeddam (R.K.) trouwt met Theodorus Polman.


Jasper
* Den Haag, 2 april 1984
na een turbulent stralend leven overleden ten gevolge
van een noodlottig ongeval op 12 februari 2011 in Milaan


Jasper
kort voor zijn dood bij het beoefenen van zijn
geliefde sport in het universiteitselftal van Yale (USA)
Ook in sportief opzicht heeft Jasper gestraald.

 

2011    Op 21 april (Witte Donderdag) overlijdt in zijn woning in Zevenaar volkomen onverwacht de bekende streekhistoricus dr. Ben Janssen. Hij is van grote betekenis geweest voor de Liemers waar hij tal van boeken over heeft geschreven. Op 28 april vindt in de R.K. kerk van Lobith-Tolkamer, zijn geboorteplaats, de uitvaartdienst plaats.  

 


 Dr. Ben Janssen 
(1931 - 2011)

2012    Op woensdag 23 mei treft een hevig noodweer Stokkum en wijde omgeving. 

2012  Op zaterdag 1 september 2012 vindt de jaarlijkse VanKeulen-familiedag plaats. Het middagprogramma is bij stralend weer op de lokatie 't Peeske in Stokkum / Beek

 


 
Bergmeertje 't Peeske in Beek / Stokkum (omstreeks 1960)

2013  Op zondag 17 maart besteedt de Nederlandse televisie (VPRO) in een boeiende uitzending met als titel, Die Liebe war Schuld daran (Tommy Wieringa), zeer uitvoerig aandacht aan de Nederlands-Duitse grensstreek in de Liemers. (http://vimeo.com/62056112).

2014    In het Bergerbos worden aan beide zijden van de grens unieke restanten van verdedigingswerken uit de Eerste Wereldoorlog blootgelegd. Het loopgravenstelsel is door de Duitsers in 1917 aangelegd om een eventuele aanval vanuit het toen neutrale Nederland af te weren omdat er rekening mee werd gehouden dat Nederland alsnog de kant van de geallieerden zou kiezen. Hoewel onze regio een catastrofale loopgravenstrijd bespaard is gebleven en de verdedigingswerken in 1921 door de Fransen grotendeels zijn verwoest, tonen de nu gereconstrueerde restanten veel van de militaire techniek uit die periode. De Fransen mochten de verdedigingswerken destijds ontmantelen omdat volgens het Verdrag van Versailles Duitsland geen militaire objecten meer mocht hebben. 
 


Bemande loopgraaf tijdens de Eerste Wereldoorlog
Een deel van de in 2014 blootgelegde Duitse verdedigingswerken ligt nu op Nederlands grondgebied vanwege een grenscorrectie in 1963.

2015    Op 30 mei 2015 is het exact honderd jaar geleden dat de parochie Sint Suitbertus in Stokkum is opgericht.  
Toen de parochie op 30 mei 1915 officieel werd opgericht, bestond de school in Stokkum al 7 jaar maar dan als openbare lagere school. De stichting van de parochie maakte het mogelijk van deze school een R.K. school te maken. Op 1 mei 1924 werd de openbare school in Stokkum Rooms-Katholiek en kwam onder het beheer van het toenmalig kerkbestuur dat vanaf dat moment tevens schoolbestuur was. 
 

2016    Op maandagmiddag 11 januari wordt de nieuwe 27 meter hoge uitkijktoren op de Hulzenberg in Stokkum geopend. De uitkijktoren, die in opdracht van de gemeente Montferland in samenwerking met Natuurmonumenten is gebouwd, biedt een schitterend uitzicht over de wijde omgeving van de Veluwezoom tot ver in het Duitse Rijnland. Bij helder weer is vanuit deze unieke locatie de Stevenskerk in Nijmegen te zien. 
 



2016    Op dinsdag 1 november, vele eeuwen de feestdag van Allerheiligen, overlijdt in het woonzorgcentrum Gertrudis in 's-Heerenberg op 94 jarige leeftijd Herman G. Nollen. 
Vanaf 1967 was hij gedurende meer dan veertig jaar een uitermate geliefd pastoor in de Suitbertusparochie in Stokkum. Bijna een halve eeuw heeft hij daar de pastorie bewoond. 
De in het Twentse Hengevelde op 19 september 1922 geboren Herman Nollen was maatschappelijk enorm betrokken en had voor een ieder altijd een luisterend oor. Met zijn overlijden verliest Stokkum een gedreven priester, die een grote leegte achterlaat. 
 


Pastoor Nollen in 1998

2016     Eind november 2016 viert het kerkkoor van de R.K. Suitbertuskerk in Stokkum haar vijftigjarig jubileum. Drie koorleden vieren eveneens hun vijftigjarig koorjubileum. Het zijn: mevr. Betsie Verstegen-Menting, mevr. Annie Kuster-Wijnands en de heer Ad van Aalst. 
 

2017    Op vrijdagavond 15 mei maakt het bestuur van de R.K parochie De Heilige Gabriel in het Gildehuis bekend dat de R.K. kerken in Loil, Braamt, Kilder, Nieuw-Dijk, Nieuw-Wehl en Stokkum in de loop van het kalender 2018 worden gesloten in verband met de enorme terugloop van het kerkbezoek. Het eens zo Rijke Roomse Leven en de enorme betrokkenheid bij de kerk leeft ook in Stokkum alleen in de herinnering voort.

 

Stokkum R.K.kerk
(28 juli 2011)